ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΑΙΩΝ, ΡΩΜΑΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΏΝ ΘΡΑΚΙΚΩΝ ΠΟΛΕΩΝ

12. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΑΙΩΝ – ΡΩΜΑΙΚΩΝ – ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΠΟΛΕΩΝ.
Στη Θράκη του 8ου πχ αιώνα που επεκτεινόταν από τον Ίστρο ποταμό ως το Αιγαίο και από τον Όλυμπο ως το Βυζάντιο, έζησαν οι Θράκες, δημιούργησαν πλούτο,πολιτισμό, πόλεις (αρχαίες), Ρωμαϊκές, Βυζαντινές, αποικίες που μετά από χιλιετίες παραδόθηκαν όλα στην Τουρκική λαίλαπα. Τα αίτια πολλά. Το κυριότερο: Ανικανότητα Ηγετών.
Στο χάρτη αναφέρονται τα Θρακικά Έθνη- Φύλα, οι αρχαίες Θρακικές πόλεις καθώς και όσες δημιουργήθηκαν ανα τους αιώνες, από Μακεδόνες, Ρωμαίους και Βυζαντινούς. Οι σπουδαιότερες από αυτές είναι αλφαβητικά οι ακόλουθες που περιγράφονται περιληπτικά:
11. Άβδηρα: Κτισμένα μεταξύ Πόρτο Λάγους και Εκβολών του Νέστου Ποταμού (παραλία Ξάνθης), η σπουδαιότερη πόλη της Αρχαίας Θράκης. Πήρε το όνομα της από τον Άβδηρο, φίλο του Ηρακλή. Πιθανόν να είναι και Αποικία των Φοινίκων .Ιστορικά φέρεται ιδρυτής της ο εκ Κλαζομενών της Μ. Ασίας Τιμήσιος το 656 π.χ. Είναι η πατρίδα των ιδρυτών της ατομικής θεωρίας του Δημόκριτου και του Λεύκιππου, του σοφιστή Πρωταγόρα, των φιλοσόφωνΑνάξαρχου και του Εκαταίου, του ποιητή Νικαινέτου και άλλων.Πλούσια σε ιστορία.

2. Αγησσός :Άγνωστη η θέση της (Αναφέρεται από Στ. Βυζάντιο)
3. Αγορά: Αρχαιότατη πόλη, στο λαιμό της Θρακικής Χερσονήσου, μεταξύ Καρδίας και Πακτύης (Ηρόδοτος). Καταστράφηκε ολοσχερώς μάλλον με τη Λυσιμαχεία από σεισμό το 287 πχ
4. Αγχίαλος (Μέσα, Απολλωνία):Η Αρχαιότατη Θρακική πόλη Μέσα, που αποικίστηκε από τους Μιλησίους τον 5ου π.χ. αιώνα, οι οποίοι πριν 50 χρόνια είχαν αποικίσει και τη γειτονική Θρακική πόλη Άνθιον (Απολλωνία ,Σωζόπολη) στα παράλια του Ευξείνου (γεωγρ. πλ. 44ο,30΄ και γεωγρ. 54ο ,45΄κατά τον Πτολεμαίο). Η Αρχαία Αγχίαλος βρισκόταν ΒΔ της σημερινής. Το 740 – 26- Οκτ. καταποντίστηκε λόγω του μεγάλου σεισμού, (που επαναλήφθηκε πολλές φορές και κατάστρεψε πολλές Θρακικές πόλεις). Λείψανα της υπάρχουν μέσα στη Θάλασσα. Ξανακτίστηκε από την Αυτοκράτειρα Ειρήνη το 786 μ.χ. Κατά την αρχαιότητα έφερε διάφορα ονόματα:

Καταρχήν Μέσσα, Απολλωνία, Αγχίαλος. Προς τα τέλη του πρώτου μΧ αιώνα, και όχι για πολύ χρόνο: Ουλπία προς τιμή του Αυτοκράτορα της Ρώμης Τραϊανού. Τελικά επεκράτησε το όνομα Αγχίαλος με διάφορες παραλλαγές: Αγχιάλεια, Αγχιάλη, το Αγχίαλον, Αχιλός, Αχελός, Αχελώ και Αχιολού (από τους Τούρκους) . Έχει πλούσια ιστορία. Με τίτλους: Η Αγχίαλος ανεξάρτητη μέχρι το 450 π.χ. Το 450π.χ. καταλαμβάνεται από τους Οδρύσες Θράκες υπό τον Βασιλέα και ιδρυτή τους Τήρη. Επί των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου περιήλθε στον Λυσίμαχο μέχρι το 280 π.χ. και στη συνέχεια αυτόνομη μέχρι το 15 μ.χ.. Επί Τραϊανού υποτάχθηκε στους Ρωμαίους. Επί Βυζαντίου υπήρξε κέντρο των κατά ξηρά και θάλασσα δυνάμεων και προπύργιο των επιδρομέων εκ του Βορρά. Υπέστη καταστροφές από Βουλγάρους, Πετσενέγους (Κομάνους) και Σταυροφόρους στους οποίους και περιήλθε εκ περιτροπής και τελικά μέχρι το 1453 στο Βυζάντιο. Επί Τουρκοκρατίας διατήρησε την Ελληνικότητα της καθώς και μετά την κατάληψη της Αν. Ρωμυλίας από τους Βουλγάρους. Το 1906 καταστράφηκε και κάηκε από επιδρομείς Βουλγάρους, νύκτα, οπότε αναγκάστηκαν οι κάτοικοι της να έρθουν στην Ελλάδα. Περί τους 2000 στη Ν. Αγχίαλο Βόλου.
5. Αδριανούπολη (Ουσκουδάμα –Οδρυσός- Ορεστιάδα – Αδριανούπολη):
Αρχαιότατη Θρακική πόλη στη συμβολή των ποταμών της Έβρου, Τούντζα και Αρδα 230 χλμ. ΒΔ της Κωνσταντινούπολης και 330 σιδηροδρομικά. Αρχαία ονόματα της Ουσκουδάμα (εκ του Ούσκος και δάμα = πόλη του Ούσκου), Πρωτεύουσα των Οδρυσών, Ορεστιάς (κτίστηκε κατ’ άλλους από τον Ορέστη, γιό του Αγαμέμνονα. Το 73 πχ, στην εκστρατεία των Ρωμαίων κατά των
Βέσσων κατελήφθη από τον στρατηγό Λουκούλλου
Το 127 την επισκέφτηκε ο αυτοκράτορας Αίλιος Πόπλιος Αδριανός και αφού την εξωράισε την ονόμασε εκ του ονόματος του Αδριανούπολη και Αιλίαν. Επεκράτησε η ονομασία Αδριανούπολη προς τιμή του Αυτοκράτορα Αδριανού.
Το 1362 μετά την κατάληψη της Θράκης από τους Οθωμανούς, έγινε πρωτεύουσα των Οθωμανών επί έναν περίπου αιώνα, μέχρι την άλωση της Κωνσταντινούπολης
Έχει πολύ πλούσια ιστορία από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα η οποία πρέπει να αποτελέσει ξεχωριστό κεφάλαιο. Απλά αναφέρουμε ότι υπήρξε διαχρονικά θύμα 13 επιδρομών με χιλιάδες νεκρούς και βιβλικές καταστροφές.

6. Αετός
Βυζαντινή πόλη της Βόρειας Θράκης ( Αν. Ρωμυλίας) μεταξύ Πύργου και Σλίβεν, η οποία αναφέρεται ως Ρωμαϊκή Λουτρόπολη λόγω των θερμών Πηγών. Πήρε το όνομα της από το αετόκαστρο φρούριο που υπήρχε μεταξύ των υψωμάτων Σερσέμ και χισάρ
Επί Ιουστινιανού έγιναν οχυρωματικά έργα τα οποία καταστράφηκαν το 583 μχ από τον Χαγάνο των Αβάρων. Τις πηγές τις κατάστρεψε το 1206 ο Δούξ Ερρίκος του Αινώ. Το 1358 την κατέλαβε ο Μουράτ Α΄ και πατέμεινε υπό την Οθωμανική κατοχή μέχρι το 1878.
Το 1829 κατά τον Ρωσσοτουρκικό πόλεμο κατελήφθη από τους Ρώσσους. Από τη δυσοσμία και σήψη των πτωμάτων των νεκρών κατοίκων της πόλης μεταδόθηκαν ασθένειες στα Ρωσικά στραυεύματα τα οποία είχαν πολλά θύματα. Από το 1878 μέχρι το 1885 ήταν πόλη της αυτόνομης Αν. Ρωμυλίας και από το 1885 βρίσκεται υπό Βουλγαρική κατοχή. Σήμερα είναι μία έδρα Ελλήνων Σαρακατσάνων από τις 24 που υπάρχουν σ΄ολη τη Βουλγαρία. (Πληθυσμός Σαρακατσάνων στη Βουλγαρία σήμερα 20.000 περίπου).

7. Αθύρας
Πόλη στις εκβολές του Αθύρα ή Μέλα ποταμού της Ανατολικής Θράκης (όπου δημιουργήθηκε κόλπος ή λιμνοθάλασσα), 30 περίπου χιλιόμετρα προ του Βυζαντίου (Κωνσταντινούπολη), απεναντι από την Καλλικράτεια.
Επί Βυζαντίου είχαν γίνει οχυρωματικά έργα τα οποία εμπόδισαν διαχρονικά επιδρομείς (Ατίλλα, Κρούμο κλπ). Σήμερα στη θέση της υπάρχει το χωριό Μπουγιούκ Τσεκμετζέ.
8. Αιάντιον, Αρχαίο όνομα της Αργυρούπολης των Βυζαντινών.
9. Αίγαι ή Αιγή: όπου το σημερινό χωριό Πευκοχώρι (Καψόχωρα) της Χαλκιδικής, υπέστη τον Περσικό ζυγό (Ηρόδ. VII 123), υπήρξε σύμμαχος των Αθηναίων στους οποίους πλήρωνε τον <<Θράκιο Φόρο>>. Ο Στ. Βυζάντιος την αποκαλεί «μηλοβότειρα» δηλαδή κατάλληλη για βοσκή προβάτων.
10. Αιγισσός ή Αιγυψός
Αρχαία πόλη της Βόρειας Θράκης, στο κάτω στόμιο του Ίστρου ποταμού (Δουνάβεως). Κτίστηκε από τον Αιγυψό της Κασπίας και υπήρξε ανθηρά επί Ρωμαιοκρατίας. Το 513 πχ ο Δαρείος των Περσών στην εκστρατεία κατά των Σκυθών, γεφύρωσε τον Ίστρο παρά την Αιγισσό. Στα ερείπια της είναι κτισμένη σήμερα η Ρομανική Τούλτσα.
11. Αιγός Ποταμοί: Αρχαιότατη Θρακική πόλη μεταξύ Καλλίπολης και Σηστού. Αναφέρεται από τον Ηρόδοτο (ΙΧ 119) για πρώτη φορά όταν ο Ξάνθιππος, ο πατέρας του Περικλή, το 479 π.χ. μετά από νίκη επί των Περσών απελευθέρωσε τις Θρακικές πόλεις της χερσονήσου από τον Περσικό ζυγό. Τον Αύγουστο του 405 πχ. ο Λύσανδρος συνέτριψε εκεί τη Ναυτική δύναμη των Αθηναίων και έτσι έληξε ο περίφημος Πελοποννησιακός Εμφύλιος πόλεμος. ‘Όταν καταλήφθηκε από τους Τούρκους , κατά τον Χάμερ, ήταν φρούριο επί του Ελλησπόντου με το όνομα Nebotos ;hBontos. Κατά τον Ματθαίο Καρανίκα επί των ερειπίων της κτίστηκε η κωμόπολη Γαλατάς, κατ’ άλλους το Μπαχράμκιοι και κατά τον Γ. Κωνσταντινίδη (Αιγοποταμίτη) το χωριό Τσαλίκια, παρά τον Γαλατά, όπου βρέθηκαν και νομίσματα με την επιγραφή ΑΙΓΟΣ ΠΟΤΑΜΟΙ.
12. Αινεία, Πολτυοβρία, Αψυνθύς: Αρχαιότατη Θρακική πόλη επί της Βορειοανατολικής πλευράς του Θερμαϊκού Κόλπου, παρά το Αιναίον ακρωτήριο, 15 χλμ από Θέρμη (Θεσσαλονίκη).Κατά την παράδοση κτίστηκε όταν ο Αινείας προσάραξε επιστρέφοντας από τον Τρωικό πόλεμο περί το 1184 π.χ., μεταφέροντας τον γέροντα πατέρα του. Οι Τρώες έκτισαν εκεί Ναό προς τιμή της Αφροδίτης ( Θερμαία Αφροδίτη) προστάτιδας του Αινείου, όπου ετελούντο κάθε χρόνο θυσίες και γιορτές. Υπήρξε αποικία των Κορινθίων, ελεύθερη μέχρι τους Περσικούς πολέμους, υποτάχθηκε στους Πέρσες, στη συνέχεια φόρου υποτελής στους Αθηναίους και καταστράφηκε από τον Κάσσανδρο (μαζί με άλλες 25 πόλεις γύρω από τη Θέρμη κατά τον Στράβωνα. Κατά τον Λίβιο όμως υπήρχε μέχρι το 168 π.χ. και καταστράφηκε τότε από τους Ρωμαίους όταν ο Περσεύς Β, ο τελευταίος βασιλιάς της Μακεδονίας προσπάθησε να εμποδίσει την απόβαση τους.

13. Αίνος: Αρχαιότατη Πόλη στις εκβολές του Έβρου (αριστερά). Παλαιότερα ονόματα της: Πολτυμβρία από τον μυθικό βασιλειά της Πόλτυ, Άψυνθος εκ του ποταμού Αψίνθου της Θράκης και Σκύθος κατά τον Απιανό. Λέγεται ότι κτίστηκε από τον Αινεία όταν γύριζε από τον Τρωικό πόλεμο και από τους ομηρικούς χρόνους φέρει το όνομα Αίνος. Κατά τον 5ο π.χ. αιώνα ήταν για πολλά χρόνια αποικία των Αθηναίων. Επί Τουρκοκρατίας, το 1832-1882 μΧ. ήταν κέντρο διακίνησης σιτηρών. Ήταν η Πατρίδα των ΧατζηΑντώνη και Δόμνας Βισβίζη ηρωικών Μορφών του 1821. Είχε πάνω από 2.000 σπίτια το 1832, αλλά λόγω διωγμών και εκτοπισμών μείνανε περί τα 900 μετά 50 χρόνια εκ των οποίων περί τα 120 ανήκαν σε Τούρκους. Διέθετε Ελληνική Σχολή , Δημοτική, Παρθεναγωγείο και Νηπιαγωγείο.
Το Φρούριο της Αίνου

14. Αισύμη ή Οισύμη
Πανάρχαια Θρακική πόλη μεταξύ Στρυμόνα και Καβάλας, πατρίδα της ωραίας Καστιάνειρας συζύγου του Πριάμου (πλην της Εκάβης). Υπήρξε αποικία των Θασίων .
15. Άκαταπάρα
Αρχαία Θρακική Κωμόπολη, 18 μίλια Β.Ανατολικά της Αδριανούπολης. Τον 2ο μχ αιώνα ήταν έδρα μιας εκ των 14 Ρωμαϊκών Στρατηγιών.
16. Άκανθος, Αρχαία Θρακική πόλη αποικία των Ανδρείων, παρά τη σημερινή Ιερισσό της Χαλκιδικής . Πλούσια η Ιστορία της.
17. Αλωπεκόνησος, Αρχαιότατη Αιολική αποικία επί της παραλίας της Θρακικής Χερσονήσου απέναντι της νήσου Ίμβρου κατά τον Δημοσθένη (Κατ’ Αριστοκράτους 166). Είχε καταληφθεί από το Φίλιππο και απελευθερώθηκε από τους Αθηναίους στους οποίους ήταν φόρου υποτελής. Σώζονται νομίσματα της του 400 πχ. με την κεφαλή του Διονύσου ή της Αθηνάς και την άλλη πλευρά την Αλεπού ή σταφυλή ή κόκκους κριθαριού.
18. Άμπελος, επί του ομώνυμου ακρωτηρίου (Ηρόδ.VII, 122) στο μεσαίο πόδι της Χαλκιδικής. Είχε την ίδια τύχη και μεταχείριση από Πέρσες, Αθηναίους, Σπαρτιάτες και Μακεδόνες
19. Αμυδών ή Αβυδών.
Αρχαιότατη Θρακική μικρή πόλη των Παιόνων παρά τον Αξιό ποταμό, στην Αμφαξίτιδα χώρα (ένθεν και ένθεν του Αξιού).
Φίλη και σύμμαχος της Τροίας, έστειλε τον Πυραίχμη επικεφαλής των αγκυλοτόξων Παιόνων για ενίσχυση της Τροίας.
20. Αμφίπολη – Ηδωνίς: Αποικία των Αθηναίων προ των Εκβολών του Στρυμόνα Ποταμού με πλούτο, πολιτισμό και Ιστορία. Στην περιοχή αυτή κατοικούσαν οι Ήδωνες Θράκες που είχαν τα χρυσορυχεία του Παγγαίου. Αυτός ήταν ο λόγος που καταλήφθηκε από Αθηναίους, Λακεδαιμονίους, Μακεδόνες και άλλους ανά τους αιώνες.
21.Ανδριακή (Γατάπολι):
Αρχαία Θρακική Πόλη (της Ανατολικής Θράκης) επί του Ευξείνου Πόντου, μεταξύ Σαλμυδησσού και Φινόπολης.
22. Αξιούπολις:
Πλησίον του Ίστρου, μετά το Δορύστολον. Τα ερείπια της όπου το σημερινό Hinoh της Βουλγαρίας.
23. Απάμεια ( Το σημερινό Μακροχώρι – Μακρήκιοϊ):
Αρχαία Θρακική πόλη, 3 χιλ. προ του Βυζαντίου (Κωνσταντινούπολη)
24. Απολλωνία παρ’ Ευξείνω (σημ. Σωζόπολη):
Αρχαιότατη παραλιακή Θρακική πόλις των Αστών Θρακών με το όνομα Άνθιον (Πλίνιος IV 45) , Στο εσωτερικό της χώρας κατοικούσαν οι Σκυρμιάδες και Νιψαίοι Θράκες
Αποικίστηκε από τους Μιλησίους περί το έτος 610, διοικηθείσα κάποτε (κατά τον Αιλιανό) και από τον φιλόσοφο Αναξίμανδρο ( περ. 570 ). Το 515 υπετάγη αμαχητί στους Πέρσες του Δαρείου και στη συνέχεια υπήρξε αυτόνομη με δική της μάλιστα νομισματοκοπή από το έτος 430 κι εντεύθεν (με τα ονόματα των αρχόντων της), είχε δε μεγαλοπρεπή Ναό του Θεού Απόλλωνος με κολοσσιαίο άγαλμα, έργο του Καλάμιδος. Η πόλη συνεργάστηκε με τους Μακεδόνες κατά των Θρακών ( 342-339 ), είχε δε ολιγαρχικό πολίτευμα το οποίο δοκιμάσθηκε όπως αναφέρει ο Αριστοτέλης από δύο στάσεις ( μία εξαιτίας της αποδοχής βαρβάρων ως πολιτών και μία εξαιτίας καταχρήσεων των ολιγαρχικών ). Το 323 ο Μακεδών μονάρχης Λυσίμαχος κατέστησε την πόλη φόρου υποτελή, το 316 επαναστάτησε όμως μαζί με άλλες πόλεις. Το 72 την κατέστρεψε ο Ρωμαίος Μάρκος Λούκουλλος και μετέφερε το περίφημο άγαλμα του Θεού Απόλλωνος στο Ρωμαϊκό Καπιτώλιο. Αργότερα ο Θραξ άρχων Μητόκος Τάρουλος ξανάκτισε την πόλη, η οποία κυριεύθηκε και λεηλατήθηκε 20 χρόνια αργότερα από τους Γέτες του Βυρεβίστα. Η πόλη έκτοτε παρήκμασε και αργότερα, με την επικράτηση του Χριστιανισμού μετονομάσθηκε τον 4ο αιώνα μ.χ.χ. σε Σωζόπολη και τα ίχνη της χάθηκαν από την Ιστορία επί τουλάχιστον 8 αιώνες, με εξαίρεση την πληροφορία ότι το 515 κατελήφθη κατά την ανταρσία του Γότθου Φοιδετάρου Βιταλιανού κατά του αυτοκράτορα Αναστασίου.

25. Απολλωνία, στη θέση του Πολυγύρου. Ήταν αποικία των Ιώνων, κτίστηκε από τους Βοττιαίους μετά την άλωση της Ολύνθου από τους Πέρσες. Με την Άκανθο ήταν οι μεγαλύτερες πόλεις περί την Όλυνθον (Ξενοφ. Ελλην.V,2 II,V,3,1). Το 348 π.χ. καταστράφηκε τελείως από τον Φίλιππο όπως και άλλες 31 πόλεις της Χαλκιδικής. Οι κάτοικοι της μετακομίστηκαν από τον Κάσσανδρο στη Θεσσαλονίκη πού έκτισε το 315 π.χ.. Τον 4ο π.χ. αιώνα η Χαλκιδική καταλήφθηκε από το Φίλιππο το Β΄ και έγινε Μακεδονική επαρχία, τις πόλεις της όμως τις αποκαλούσαν Θρακικές.
26. Απολωνία η Ηδωνίς:
Αρχαία Θρακική παραλιακή πόλη, μεταξύ του Στρυμόνα ποταμού και 18 μίλια προ της Καβάλας (ακρωτήριο Πύργος). Καταστράφηκε από τον Φίλιππο Β΄ το 356 πχ.
27. Απρώς – Θεοδοσιούπολις: Αρχαιότατη Θρακική πόλη στο μέσον Ραιδεστού και Αρκαδιούπολης (Λουλέ Μπουργάζ) της Αν. Θράκης. Κτίστηκε από τον Άπρο πεθερό του Κάρου. Τον 4ο μχ αιώνα μετονομάζεται Θεοδοσιούπολις (από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο) Καταστράφηκε από τους Βουλγάρους, τον Κρούμο, επί Λέοντος Ε (813-820)
28. Άραπλος, Αρχαία πόλη της Θρακικής Χερσονήσου επί της δυτικής παραλίας, μεταξύ Αλωπεκοννήσου και Ελαιούντος ((υπό Σκύλακος του Καρυανδέως στον περίπλου 67).
29. Άργιλος. Αρχαιότατη Θρακική πόλη από τις γνωστότερες Βισαλτικές πόλεις, επί της δεξιάς όχθης του Ποταμού Στρυμόνα, μεταξύ Βρομίσκου και Αμφίπολης. Κτίστηκε από Βισάλτες και πριν τα μέσα του 7ου πχ αιώνα έγινε αποικία των Ανδρίων. Υποτάχθηκε στους Πέρσες το 480 πχ Μετά τη φυγή των Περσών συμμάχησε με τους Αθηναίους όπου πλήρωνε το «Θράκιον Φόρο». Κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο προσχώρησε στους Λακεδαιμονίους, μέχρι το 421 οπότε αφέθηκε ελεύθερη.- αυτόνομη όπως και οι γειτονικές της πόλεις : Στάγειρα, Άκανθος, Σκώλος, Όλυνθος, Σπάρτωκλος. Τα ερείπια της βρίσκονται κατά πάσα πιθανότητα στο χωριό Κιουτσούκ –Όρσοβα.
30. Αργυρούπολις – Αιάντειον: Το αρχαίο όνομα Αιάντειον εκ του Αίαντος του Τελαμώνος, Αργυρούπολις το Βυζαντινό. Είναι η σημερινή συνοικία Φιντικλή της Πόλης επί της Ευρωπαϊκής Πλευράς του Βοσπόρου. Στην Αργυρούπολη διέμεινε επί 2ετία ο Αγ. Ανδρέας.
31. Αρεθούσα: Υπήρξε Αποικία των Χαλκιδέων στη Μυγδονία παρά την λίμνη Βόλβη (Στράβων VII, 331, 36).Κατά κάποια παράδοση, στην Αρεθούσα ετάφη ο μέγας τραγικός Ευριπίδης όταν τον κατασπάραξαν οι σκύλοι του Βασιλιά της Μυγδονίας. Κατά τον Μελέτιο η Αρεθούσα ονομάστηκε Ρεντίνα κατά τον μεσαίωνα κειμένη στην αριστερή όχθη του ποταμού Ρηχίου (Μπουγάζι Ρεντίνας). Υπήρξε έδρα Επισκόπου υπό τον Μητροπολίτη της Θεσσαλονίκης (Ράλη και Ποτλή τομ.Β 478)
32. Αρζός: Αρχαία πόλη της Β. Θράκης (Αν. Ρωμυλίας) 60 περίπου ανατολικά της Φιλιππούπολης, στο δρόμο προς Αδριανούπολη.
33. Αρναί, Πλησίον της Ακάνθου και σε απόσταση δρόμου μιας ημέρας νότια του Αυλώνα και Βρομίσκου (Θουκυδίδης IV,103). Σώζεται νόμισμα της του 392 π.χ. που φέρει την κεφαλή του Απόλλωνα δαφνοστεφανομένο και όπισθεν λύρα με την επιγραφή ΑΡΝ. (Σβορώνου τόμ. Α, σελ. 270). Η τοποθεσία της κατά πιθανότητα ήταν όπου το χωριό Λουγκουμάτι (Δήμιτσας -Μακεδονία σελ. 670).


33 α. Αρριβάντιον, Αρχαία πόλη της Δαρδανίας παρά τον Οίστρο ποταμό. (Πτολεμαίος γεωγ.ΙΙΙ,9,4, β.πλ.42ο και αν.μ.47ο,30)

34. Αναστασιούπολις (Μάκρη): Παραλιακή πόλη της Θράκης, απέναντι της Σαμοθράκης η οποία τον 11ο αιώνα μετονομάστηκε Μάκρη ή Στάγειρα. Το 1205 καταστράφηκε από τον ηγεμόνα των Βουλγάρων Σκυλογιάννη, οι κάτοικοι σφαγιάστηκαν και όσοι γλύτωσαν μεταφέρθηκαν στη Βόρεια Βουλγαρία.
35. Αππιάρια:
Πόλη της Βορειοδυτικής Θράκης, στη δυτική όχθη του Ίστρου ποταμού (Δούναβη), στη συμβολή του ποταμού Οδρυσσού.
Στα Εκκλησιαστικά χρονικά αναφέρεται επίσκοπος της με το όνομα Λουκιανός.
36. Ασσα ή Άσσηρα, Αποικία των Ευβοέων , όπου το σημερινό χωριό Πυργαδίκια. Καταλήφθηκε από τους Πέρσες (Ηροδ. VII, 122) και στη συνέχεια υπήρξε φόρου υποτελής στους Αθηναίους.
37. Ασημούς:
Πόλη της Βόρειας Θράκης κοντά στη Νικόπολη προς Ίστρο.
38. Αυλικόν ή Αυλαίον Τείχος (Αγαθούλη): Αρχαία παραλιακή επί του Ευξείνου πόντου Θρακική πόλη, μεταξύ Σωζόπολης και Σαλμυδησσού. Εκκαλείτο και Θήρας χωρίον κατά τον «Περίπλου» Αριανού. Περί τον 9ο-10ο αιώνα αναφέρεται ως έδρα επισκόπου υπαγομένου στο Μητροπολίτη Αδριανούπολης και αργότερα Σωζόπολης που αποκαλείτο Σωζουαγαθοπόλεως. Το 1828 κατά τον ΡωσσοΤουρκικό πόλεμο πολλοί Κάτοικοι της μετανάστευσαν στη Μολδαβία. Προ της ανταλλαγής πληθυσμών η Αγαθούπολη υπαγόταν στο Νομό 40 Εκκλησιών με πληθυσμό 1800 κατοίκων οι οποίοι εγκαταστάθηκαν περί τη Θεσσαλονίκη και Νέα Αγαθούπολη. (Σαμοθράκης Α.)

39. Αυλών: Τοποθεσία στις εκβολές του Ρυχίου ποταμού (Μπουγάζι της Ρεντίνας) επί του Στρυμονικού κόλπου (Θουκ.IV 103).
40. Αφροδισιάς: Πόλη της Θρακικής Χερσονήσου, βόρεια της Λυσιμαχείας, σε γεωγραφικό πλάτος 41,40 και μήκος 53,35 κατά τον Πτολεμαίο. Στα ερείπια της βρίσκεται το χωριό Καβάκ.
41. Άφυτις, Αφύτη ή Άφυτος: η σημερινή Άθητος ή Άφυτος της Χαλκιδικής. Ιδρυτής της κατά τον Στέφανο Βυζάντιο ο Μυθικός ήρωας Άφυτος. Αποικία των Ερετριέων. Γνωστή για τους περίφημους ναούς της του Άμμωνα Δία και του Διονύσου καθώς και για τους σώφρονες και δίκαιους κατοίκους της που ζούσαν με ανοιχτές τις πόρτες των σπιτιών τους (Ηρακλείδης Ποντικός περί πολιτειών, 38)

42. Βασοπάρα: Αρχαία Θρακική κομώπολη μεταξύ Φιλιππούπολης και Βερόης.
43. Βενδιπάρα: Αρχαία Θρακική κομώπολη , 25 χιλ. βόρεια της Φιλιππόπολης
44. Βέργη ή Βέργα ή Βέργιον: Κειμένη: Κατά τον Στράβωνα (VII, 331, 36 ) επί του Στρυμόνα, 200 πόδια (37 χλμ) από την Αμφίπολη. Κατά το Πτολεμαίο (Γεωγρ.ΙΙΙ, 12 26 ) πόλη των Οδομάντων ή Ηδονών σε πλ.41ο ,40 και μηκ. 59ο 50. Κατά τον Leake όπου η κωμόπολη Αχινού (120 πόδια από Αμφίπολη)
Κατά τον Κείπερτ όπου η σημερινή Νιγρίτα. Και κατά τον Muller σχεδόν εκεί που εκβάλει ο Στρυμόνας στην Κιρκινίτιδα Λίμνη (Αχινού). Η Βέργη υπήρξε πατρίδα του Αντιφάνη του λογοποιού που έγραψε «τα άπιστα».
45. Βεργούλη (Βεργάλη, Βεργούλιον,Αρκαδιούπολη-Λουλέ Μπουργάζ)
Αρχαία Θρακική πόλη, άγνωστο από ποιόν κτίστηκε, απέχει 54 μίλια από Αδριανούπολη και 18 από Βουρτοδίζο.
Κατά την επιδρομή των Γότθων υπό τον ηγεμόνα τους Φριτίγερνον καταστράφηκε και Ξανακτίστηκε από τον Θεοδόσιο (379- 395 μχ). Πάλι όμως την κατάστρεψαν Βησιγότθοι υπό τον Αλάριχο.
Την επανίδρυσε ο Αρκάδιος(υιός του Θεοδοσίου) περί το 403 μχ και πήρε το όνομα του (Αρκαδιούπολη) το οποίο και διατήρησε επί χιλιετία περίπου.
Επί των Αυτοκρατόρων Μαυρικίου (528-602 μχ) και Φωκά (602-610) η Αρκαδιούπολη υπέστη τα πάνδεινα από τους Ούννους και Σκλαβνινούς.
Επί Λέοντος Αρμενίου (813-820) ο Κρούμμος των Βουλγάρων κατάσφαξε όλους τους κατοίκους της περιοχής και χιλιάδες αιχμαλώτους έστειλε στη Βουλγαρία και πέραν του Δούναβη ποταμού, όπου με άλλους Ρωμαίους, Σλάβους κλπ αποτέλεσαν τους σημερινούς Βλάχους κατά τον Παπαρρηγόπουλο.Το 970 μχ 36.000 Βούλγαροι και Πιτσικάνοι υπό τον Ρώσο Σβιατοσλαύο νικήθηκαν στην Αρκαδιούπολη από τα στρατεύματα του Ιωάννη Τσιμισκή , κατεσφάγησαν 20.000 και οι υπόλοιποι ετράπησαν σε φυγή στη Βουλγαρία.
Το 1047 επί Κωνσταντίνου Μονομάχου, ο Λέων Τορνίκιος λόγω διαφορών του με τον Μονομάχο, κατέλαβε την Αρκαδιούπολη και την έκανε έδρα του αυτοανακηρυχθείς Αυτοκράτορας. Συνελήφθηκαν και στάλθηκαν με τον Βατάτση στην Κωνσταντινούπολη όπου τους τύφλωσαν την ημέρα των Χριστουγέννων


Το 1204 οι σταυροφόροι κατάστρεψαν τις περισσότερες πόλεις της Θράκης, μεταξύ των οποίων και την Αρκαδιούπολη. Οι κάτοικοι της καθώς πολλών άλλων πόλεων αγανακτισμένοι, συνεργάστηκαν με τον άσπονδο εχθρό τους, το Βούλγαρο Σκυλογιάννη . Οι Φράγκοι νίκησαν τους επαναστάτες Θράκες και
μεταξύ των άλλων κατακρεούργησαν τον μάχιμο Πληθυσμό της Αρκαδιούπολης.
Επί Ιωάννου Καντακουζηνού (1341-1354) η πόλη εγκαταλείφτηκε με την κατάληψη της Θράκης από τους Τούρκους οι οποίοι κατέλαβαν την πόλη αμαχητί το 1361. Επί Τουρκοκρατίας ονομάστηκε Τσατάλ Τεπέ (διακλαδιζόταν εκεί ο δρόμος προς Πολωνία) και αργότερα Λουλέ Μπουργάζ από τους διάσημους Λουλάδες που κατασκευάζονταν εκεί.

Υπήρξε έδρα επισκόπων.`
Το 1912 κατά τους Βαλκανικούς πολέμους καταλήφθηκε από τους Βουλγάρους και το 1913 ξανά από τους Τούρκους.
Το 1920 απελευθερώθηκε από τον Ελληνικό στρατό, αλλά δυστυχώς αυτή η λευτεριά κράτησε μόνο 2 χρόνια.
46. Βερόη ή Βέροια:
Αρχαία πόλη της Β. Θράκης η οποία επί Τραϊανού (98-117 μχ) ονομάστηκε Αυγούστη Τραϊανή ή Τραϊαναί και κατά τον 4ο μχ αιώνα που σημείωνε μεγάλη ανάπτυξη, ξαναονομάστηκε Βερόη. Η θέση της είναι παρά την σημερινή Στάρα Ζαγόρα της Βουλγαρίας. Είχε υποστεί πολλές καταστροφές από επιδρομείς. Το 251 την κατέλαβαν οι Γότθοι, αργότερα την πολιόρκησαν οι Αβάροι, την κατάστρεψαν οι Βούλγαροι και ανοικοδομήθηκε το 780 όταν την επισκέφτηκε η αυτοκράτειρα Ειρήνη και ονομάστηκε Ειρηνόπολη αλλά όχι για πολλά χρόνια. Καταλήφθηκε και πυρπολήθηκε από τους Σταυροφόρους το 1190 και το 1206.
Οι Τούρκοι την κατέλαβαν επί Μουράτ Α΄(1359-1389) και την ονόμασαν Εσκί Ζαγορά και κατόπιν οι Βούλγαροι Σταρά Ζαγορά.

47. Βήρα, Αρχαία Θρακική πόλη όπου η σημερινή πόλη Φέρραι του Έβρου. Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους είχε το όνομα Βέροια και Φηρά και επί Τουρκοκρατίας Φερετζίκ. Συνδεδεμένη με την ιστορία της είναι η Μονή της Βήρας «Κοσμοσώτειρα», την οποία ίδρυσε περί το 1151 ο Ισαάκιος υιός του Αλεξίου, όπου και ετάφη.
48. Βησσαπάρα
Αρχαία Θρακική πόλη, πρωτεύουσα της φυλής των σκληροτράχηλων Βεσσών, με περίφημο Μαντείο του Θεού Διονύσου. Έστεκε 10 χλμ. ΝΑ του σημερινού Τατάρ Παζαρτζίκ, το δε όνομά της στη Θρακική γλώσσα σημαίνει «Πόλη των Βεσσών» ( Βέσσα και Πάρα ). Από τον 3ο αιώνα οι Βεσσοί ήσαν εντελώς Έλληνες κατά τα ήθη, μιλούσαν Ελληνικά και λάτρευαν αποκλειστικά τους Έλληνες Θεούς, πολέμησαν δε αυτοί γενναιότατα κατά των Ρωμαίων, η πόλη τους όμως κατεστράφη μετά την κατάληψή της το έτος 72 από τις λεγεώνες του Λούκουλλου. Η πόλη πρέπει πάντως να ξανακτίσθηκε και να γνώρισε νέα ακμή επί Αντωνίνων, κατά τους πρωτοβυζαντινούς χρόνους αναφέρεται μάλιστα ( από τον Προκόπιο ) ως μία από τις οχυρωμένες πόλεις της περιοχής.
49. Βιζύη :
Την πόλη Βιζύη ίδρυσε ο Θραξ στρατηγός του Λυσιμάχου Βίζυς, μετά την καταστροφή της οχυρωμένης αρχαίας θρακικής πόλεως των Κοτυδών Δάματα. Η πόλη διέθετε λαμπρά κτίρια και Ναούς της Θεάς Δήμητρος και του Θεού Ασκληπιού, τη δε λαμπρότητά της διετήρησε επί Ρωμαϊκών χρόνων (με δική της μάλιστα και περίτεχνη νομισματοκοπή) ως αποτέλεσμα της φιλίας της προς τη Ρώμη. Νοτίως της Βιζύης ( θέση Μακγριώτισσα ) βρέθηκαν ενδείξεις Ναού και βάθρο αναθήματος του Γαίου Ιουλίου Κρόκου προς τον Θεό Σωτήρα Δία ( «Ύψιστο Άγιο Θεό» ) ευχαριστήριο της σωτηρίας φίλων του κατά τον εντόπιο Κοιλαλητικό Πόλεμο. Η περιοχή φιλοξενεί πάνω από 30 Μακεδονικές και Ρωμαϊκές «τούμπες», υδραγωγεία και έχουν βρεθεί αρκετές περικαλλείς προτομές, αρχαϊκές κόρες, Ερμές, κορινθιακά κιονόκρανα, θεμέλια κτιρίων και Θεάτρου, καθώς και νεκροταφείο.
Την ευημερία της πόλεως έπληξε ο Κωνσταντίνος, που κατάργησε τους πολιτικούς της θεσμούς και τη νομισματοκοπή, οδηγώντας την σε μαρασμό και υποβιβάζοντάς την σε ένα μικρό οχυρό χωριό των Βυζαντινών. Πολλά από τα σπασμένα αγάλματα της πόλεως χρησιμοποιήθηκαν τον 19ο αιώνα για την κατασκευή της Μητρόπολης.

50. Βιζώνη :
Αποικία της Μεσημβρίας, νοτίως της Τιριζίδος, όπου σήμερα είναι η Βουλγαρική πόλη Καβάρνα. Ο Στράβων αναφέρει ότι μεγάλο τμήμα της είχε καταποθεί από σεισμό αν και αργότερα η πόλη ανέκαμψε και γνώρισε νέα ακμή. Κτίστηκε το 657 πχ ( Λεξικό Ήλιος). Κατά τον Στέφανο Βυζάντιο οι κάτοικοι λέγονταν Βιζώνιοι, Βιζωναίοι ή Βιζωνίται. Λόγω της μακρόχρονης Βυζαντινής ζωής της κατά τη διάρκεια της οποίας χρησιμοποιήθηκε περισσότερο ως κάστρο ελάχιστες αρχαιότητες έχουν διασωθεί και αυτές ως εντελώς άμορφα ερείπια. Παρά το λιμάνι της Καβάρνας σώζονται ελάχιστα ερείπια μακεδονικών κτισμάτων.
51. Βισάνθη (Ραιδεστός): ,Παραλιακή πόλη της περί τα 30 χιλιόμετρα δυτικότερα της Ηράκλειας, στις εκβολές του Άρζου ποταμού, αποικία των Σαμίων του 6ου π.χ. αιώνα,

52. Βουρτόδιζος –Βουλγαρόφυγον – Μπαμπάεσκί, Αρχαία πόλη της Αν. Θράκης, περί τα 25 χιλιόμετρα ανατολικά της Αδριανούπολης.

53. Βουσιπάρα, αρχαία θρακική πόλη μεταξύ Φιλιππούπολης και Βερόης, όπου το σημερινό χωριό Τσακαρλάρ του Τσιπράν.

54. Βρύσες – Πηγαί κατά τους Βυζαντινούς – ΜπουνάρΧισάρ μετά το 1371 που καταλήφθηκε από τους Τούρκους .
Βρίσκεται Νοτιοανατολικά των 40 Εκκλησιών περί τα 25 χιλιόμετρα. Πήρε το όνομα από τις πολλές πηγές που έχει και στις οποίες βρίσκονται και οι πηγές του Τεάρου ποταμού κατά τον Ηρόδοτο , ο οποίος εκβάλει στον κοντάδεσδο, αυτός στον Εργίνη και ο Εργίνης στον Έβρο.

55. Βύζαμος, Αρχαία Θρακική πόλη στη χώρα των Παιόνων.

56. Βυζάντιο, (Κωνσταντινούπολη), Αρχαιότατη Θρακική πόλη, αποικία των Ελλήνων Μεγαρέων που Ιδρύθηκε από τον Βύζαντα το 667 π.χ. επί του απείρου κάλους Κερατίου Κόλπου. Το 515 πχ καταλήφθηκε από το Δαρείο όταν αυτός είχε εκστρατεύσει κατά των Σκύθων και κατέλαβε στη συνέχεια (513 πχ) όλη τη Θράκη. Το 500 πχ ο Οτάνης στρατηγός του Δαρείου πυρπόλησε το Βυζάντιο διότι συμμετείχε στην επανάσταση των Ιώνων. Οι κάτοικοι του έφυγαν και κατοίκησαν στη Μεσήμβρια της Β. Ανατολικής Θράκης, αποικία των Μεγαρέων. Το 477 απελευθερώθηκε από τους Πέρσες, μετοίκησαν πολλοί Λακεδαιμόνιοι επί Παυσανία (δεύτερος οικιστής), αργότερα πήγαν με το μέρος των Αθηναίων πληρώνοντας 15 τάλαντα ετησίως και με τον Πελοποννησιακό και μέχρι την εποχή του Φιλίππου βρίσκονταν σύμμαχοι πότε με τους Λακεδαιμονίους και πότε με τους Αθηναίους. Μετά την κατάληψη του Βυζαντίου από τους Ρωμαίους έγινε επί Μ. Κωνσταντίνου πρωτεύουσα του Βυζαντίου και πήρε το όνομα Κωνσταντινούπολη. Πλούσια σε δόξα και ιστορία η πόλη η οποία 29-5-1453 καταλήφθηκε από τους Τούρκους και έκτοτε παραμένει υπό την κατοχή τους με το όνομα Ισταμπούλ.

57. Βυλαζώρα Αρχαιότατη Θρακική πόλη των Παιόνων Θρακών στις διόδους του Αξιού ποταμού. Την κατέλαβε ο Φίλιππος Β ΄ και την οχύρωσε για να αμύνεται κατά τις επιδρομές των Δαρδανών Θρακών. (σημερινά Βελεσά της FIROM).
58. Γαληψός: Αρχαία παραλιακή πόλη των Ηδονών ανατολικά του Στρυμόνα, μεταξύ Αμφίπολης και Απολλωνίας (Καβάλας), αποικία των Θασίων, 4,5 μίλια Ν.Α από τις εκβολές του Στρυμόνα Κατά τον 7ο π.χ. αιώνα είχαν εγκατασταθεί στην περιοχή οι Πίερες Θράκες που εκδιώχθηκαν από την Πατρίδα τους από τους Μακεδόνες. Έκτισαν και άλλες πόλεις (Πέργαμον και Φάγρη, Ηροδ.VII,112- Θουκυδ .Β 129). Υπήρξε φόρου υποτελής των Αθηναίων μέχρι τον Πελοποννησιακό πόλεμο. Το 424 π.χ. παραδόθηκε στο Βρασίδα των Λακεδαιμονίων, το 422 π.χ. υποτάχθηκε στους Αθηναίους (Θουκυδ’’’. V ,6) και το 356 π.χ. καταστράφηκε από το Φίλιππο. Προφανώς ανοικοδομήθηκε διότι το 168 π.χ. προσέφυγε σε αυτήν ο Περσεύς Β (τελευταίος βασιλιάς των Μακεδόνων) με τους Θησαυρούς του, όταν νικήθηκε στην Πύδνα από τους Ρωμαίους και στη συνέχεια έφυγε για τη Σαμοθράκη.
59. Γαλυψός, μεταξύ Σερμύλης και Τορώνης (Ηρόδ.VII,122), όπου το μετόχι της Μονής Κασταμωνίτου και Γρηγορίου.
60. Γάνος , Αρχαιότατη πόλη της Αν. Θράκης, αποικία των Μεγαρέων επί της παραλίας της Προποντίδας, 15 χιλιόμετρα νοτιότερα της Ραιδεστού.

61. Δάτον Αρχαιότατη Θρακική Πόλη του 9ου πχ αιώνα όπου αργότερα οι Κρινίδες και οι Φίλιπποι.
62. Δάτος, Αρχαία Θρακική παραλιακή πόλη μεταξύ Αισύμης και Νεάπολης, ακμαία αποικία των Θασίων.
63. Δεβελτός –Διβέλιον – Δίβελον – Δεούελτος Κολωνία όπου το Χωριό της Βουλγαρίας Γιακουσλή :
Πόλη της Β Θράκης, 30 χιλιόμετρα δυτικά της Σωζόπολης και 3 χιλιόμετρα προ της συμβολής των ποταμών Μάνδρα και Σαζλεσκόϊσκα. Πλούσια τα εδάφη της (μεταξύ δύο ποταμών), αποικίστηκε από τους Ρωμαίους τον 1ο πχ αιώνα και υπήρξε το επίμαχο σημείο των επιδρομέων Βουλγάρων από το 679 μέχρι το 1338.
64. Δέρις, Αρχαίο λιμάνι επί των βορείων παραλίων της Θρακικής χερσονήσου επί του μέλανος ποταμού. (Αναφέρεται από τον Σκύλακα τον Καρυανδέα, περίπλους 67)
65. Δέρκος- Δέρκοι-Δερκών – Δελκός- Δέλια:
Αρχαία πόλη της Αν. Θράκης, 2 χιλιόμετρα από την παραλία του Ευξείνου και 32 μίλια βόρεια της Κωνσταντινούπολης, παρά τη λίμνη των Δέρκων όπου η σημερινή Τέρκος της Τουρκίας.
66. Δημοκράνεια: Βυζαντινή παραθαλάσσια πόλη της Αν. Θράκης στον κόλπο Αθύρα, 3 μίλια από την Καλλικράτεια. Ο Αλέξιος Γ’ ο Άγγελος, αφού τύφλωσε τον Ισαάκιο, έστειλε τον υιό του Αλέξιο, νόμιμο διάδοχο του θρόνου, στην Δημοκράνεια φρουρούμενο και άρπαξε το θρόνο. Ο Αλέξιος δραπέτευσε και έφθασε στην Ουγγαρία στο γαμβρό του Φίλιππο, Βασιλέα της Ουγγαρίας. Εκεί δεν έπαυσε να ζητά τη βοήθεια των Φράγκων οι οποίοι και κατέκτησαν την Κωνσταντινούπολη το 1204.
67. Δικαία- Δικαιούπολις:
Αρχαιότατη Θρακική πόλη μεταξύ Αβδήρων και Μαρώνειας παρά την Βιστονίδα λίμνη ( Σε χάρτη του 1920 εμφανίζεται στη ΝΑ πλευρά της Λίμνης όπου και ένα χωριό με το όνομα Καράπιναρ). Σώζονται νομίσματα της του 500 πχ. Καταλήφθηκε από τους Πέρσες και μετά την απελευθέρωση της πλήρωνε το Θράκιο φόρο στους Αθηναίους. Είναι η « Δικαία παρά τα Άβδηρα». Υπήρχε και η Δικαία του Θερμαϊκού
68. Δίον, πανάρχαια Θρακική πόλη στις υπώρειες του Ολύμπου. Το όνομα του είναι συνδεδεμένο με τον Ορφέα της Θράκης όπου τον σκότωσαν οι μούσες. Μετά τον 7ο αιώνα που εγκαταστάθηκαν οι Αργεάδες και κυριάρχησαν στην Πιερία, δημιούργησαν τη Μακεδονία και την επέκτειναν, έγινε σπουδαίο πολιτιστικό κέντρο. Στο Δίο τελούσαν οι Μακεδόνες τα «ΟΛΥΜΠΙΑ» (αθλητικοί αγώνες). Σήμερα διαθέτει σπουδαίο Μουσείο με ευρήματα των ανασκαφών που έχουν γίνει.

68 β. Εκτός από το Δίον Πιερίας υπήρχε και το Δίον της Χαλκιδικής στη χερσόνησο του Άθως, Αποικία των Πελασγών της Λήμνου, αναφερόμενη από τον Ηρόδοτο (VII) και Θουκυδίδη (IV, 100) . Τον 7ο πχ αιώνα έγινε αποικία των Ερετριέων. Παρέμεινε ελεύθερη μέχρι τους Περσικού πολέμους (490 -479 πχ). Ως σύμμαχος της Αθήνας αντιστάθηκε στους Λακεδαιμονίους, συμμάχησε με άλλες 31 πόλεις της Χαλκιδικής υπό την Όλυνθο, τις οποίες κατάστρεψε ο Φίλιππος Β΄ το 349-347 πχ.
69. Διοκλητιανούπολη – Αλεξιούπολις – Νεόκαστρον – Ελίκη-Χισάρ. Αρχαία πόλη της Β. Θράκης , 42 χιλιόμετρα βόρεια της Φιλιππούπολης. Σε ανασκαφές βρέθηκαν εκτός των άλλων και νομίσματα με το Βασιλιά Μόστος του 200 πχ.. Επί Διοκλητιανού (284-305) ονομάστηκε Διοκλητιανούπολη, επί Αλεξίου (1081-1118) Αλεξιούπολις και μετά Νεόκαστρον εξ ου και Χισάρ σήμερα. Ελίκη υπό του Ρήγα Φεραίου. Υπήρχαν Ιαματικά Λουτρά από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα
70. Διονυσόπολις – Κρουνοί :
Επιφανής και πολυάνθρωπη πόλη μικτού πληθυσμού Ελλήνων, Σκυθών και μιγάδων, 15 περίπου χλμ. δυτικώς της Βιζώνης, όπου σήμερα η Βουλγαρική κωμόπολη Μπαλτζίκ. Αρχικά λεγόταν Κρουνοί, μετονομάσθηκαν δε σε Διονυσόπολη, εξαιτίας ενός αγάλματος του Θεού Διονύσου που εκβράσθηκε στην παραλία της. Έκοψε επί Ελληνιστικών και Ρωμαϊκών χρόνων δικό της νόμισμα, η δε ακμή της βεβαιώνεται έως και τον 4ο αιώνα μ.χ. από τον Αμμιανό Μαρκελίνο. Στο χώρο της αρχαίας πόλεως βρέθηκαν μερικά μαρμάρινα αγάλματα Ελληνιστικής εποχής που φιλοξενούνται στο Μουσείο της Σόφιας.
71. Διόσπολις– Διάμπολις – Ιάμπολις – Ιωαννούπολις κατά τον μεσαίωνα και Γιάμπολ επί τουρκοκρατίας:
Αρχαία πόλη της Β. Θράκης, .επί της αριστεράς όχθης του Τόνζου (Τούντζα), 30 χιλιόμετρα νότια της Συλήμνου και 100 βόρεια της Αδριανούπολης72. Δόβηρος ή Δόβειρα: Αρχαία Θρακική πόλη που έκτισαν οι Δόβηρες μεταξύ των ποταμών Αξιού και Εχεδώρου, περί τη σημερινή Δοϊράνη (Β.Πλ
73. Δορίσκος. Μεγάλο φρούριο το οποίο ίδρυσε ο Δαρείος το 512 πχ (Ηρόδοτος VII, 59) δυτικά του Έβρου ποταμού και 15 χιλιόμετρα από τη θάλασσα. Το 480 πχ , μετά την ήττα των Περσών περιήλθε στους Θράκες και το 346 πχ κατελήφθη από το Φίλιππο Β και το 200 πχ από το Φίλιππο Ε΄ με τις πόλεις Μαρώνεια και Αίνο. Στη θέση του φρουρίου αυτού ο Αυτοκράτορας Τραϊανός (98-117 μχ) έκτισε πόλη που ονόμασε Τραϊανούπολη. Στα ερείπια της σήμερα βρίσκεται το χωριό Λουτρός. Το όνομα Δορίσκος όμως δόθηκε σε γειτονικό χωριό μετά την απελευθέρωση που ονομαζόταν Ρουμτζίκ (Α. Σαμοθράκης). Σημερινά στοιχεία βεβαιώνουν ότι ο εικονιζόμενος λόφος είναι ο χώρος του αρχαίου Δορίσκου των Φερών.

74.Δορύστολον- Δουρόστολος- Δουρόστορον-Δρίστρα-Δρίστρια – Θεοδωρούπολις- Σύλιστρα.
Κτίστηκε επί Τραϊανού (98-117) στη δεξιά όχθη του Δούναβη. Ισχυρό φρούριο όπου διεξήχθηκαν πολλές μάχες με τους επιδρομείς (Βουλγάρους, Ρώσους κλπ) και το Βυζαντινό στρατό.
75. Δραβήσκος-Δροβίσκος; Αρχαίες Θρακικές πόλεις. Υπάρχει διαφωνία μεταξύ των συγγραφέων αν υπήρχε μία ή δύο πόλεις. Το πιθανότερο είναι ότι υπήρχαν δύο (Σημερινή Δράμα και η άλλη παρά την Κιρκινίτιδα Λίμνη).

76. Δρουζιπάρα, Δριζουπάρα, Δριζίπερο, Δριζούπερα, Δρυσιπάρα, Καριστεράν , Μεγάλη- Μικρή Δριζυπάρα, Αρχαία πόλη της Ανατολικής Θράκης, 12 χιλ. ΝΑ της Βεργούλης (Αρκαδιούπολης) και 12 χιλ. ΒΔ της Τυρολόης παρά την δεξιά όχθη του ποταμού Εργίνη. Στη Δρουζιπάρα μαρτύρησε ο Άγιος Αλέξανδρος το 300 μχ.Παρα την αρχαία Δρουζιπάρα βρίσκονται τα χωριά Μεγάλο και Μικρό Καριστεράν τα οποία το 1930 ,με την Απελευθέρωση της Αν. Θράκης ονομάστηκαν Μεγάλη και Μικρή Δρυζιπάρα.
77. Δρύς, Αρχαίο εμπορικό λιμάνι στη σημερινή Δ. Θράκη μεταξύ Ζώνης και Αλεξανδρούπολης.
78. Δύμη Αρχαία πόλη της σημερινής Δ. Θράκης στη συμβολή του ποταμού Έβρου με τον ποταμό της Κορνοφωλιάς, λίγα χιλιόμετρα πριν το Σουφλί. Εντοπίσθηκαν αρχαίος τάφος, θεμέλια οικιών και πλήθος οστράκων, καθώς και ένα σπασμένο άγαλμα και επιγραφές. Σε κοντινή απόσταση έστεκε Ναός της Μητρός των Θεών που επάνω του είναι η Μονή της Θεοτόκου, μετόχι της αγιορείτικης Μονής Ιβήρων.

79. Ειδομένη, Αρχαία πόλη της Βοττιαίας επί της Εγνατίας και της δεξιάς όχθης του Αξιού 53 χλμ από Θεσσαλονίκη όπου η σημερινή πόλη Γευγελή της Π.Γ.Δ.Μ. Κατά την περίοδο του Πελοποννησιακού πολέμου κατελήφθη από τον Σιτάλκη, Βασιλιά των Οδρυσών Θρακών, ο οποίος είχε κηρύξει τον πόλεμο εναντίον του Περδίκκα της Μακεδονίας (Θουκυδίδης).
80. Ελαιούς: (περί τη σημερινή Κριθιά όπου το σημερινό χωριό Εσκή Χισσαρλίκ)). Αρχαιότατη πόλη στο νοτιότερο άκρο της Θρακικής Χερσονήσου. Ιδρύθηκε πιθανόν από τον Φόρβαντα, κατά τη μυθολογία, όταν συνεξεστράτευσε με τον Θησέα κατά των Αμαζόνων. Στην Ελαιούντα υπήρχε πλουσιότατος τάφος και ναός του Πρωτεσίλαου ο οποίος ήταν ο πρώτος που έλαβε μέρος στον Τρωικό πόλεμο και φονεύθηκε από τον Έκτορα. Όταν υποτάχθηκε στους Πέρσες, κατά τους Περσικούς πολέμους, ο Αρταύκτης, ύπαρχος του Ξέρξη, σύλησε το Ναό και τον μετέτρεψε σε κέντρο οργίων (Ηροδ.VII 33). Όταν ο Ξάνθιππος απελευθέρωσε την Ελαιούντα ο Αρταύκτης απαγχονίστηκε και υιός του λιθοβολήθηκε (Ηροδ. ΙΧ 116-122) Κατά την εκστρατεία του στην Ασία ο Μ. Αλέξανδρος διερχόμενος πρόσφερε θυσία στον Τάφο του Πρωτεσίλαου (Αριαν Αναβ, Α, !!, 5). Τ5ο 200 πχ καταλήφθηκε από τον Φίλιππο τον Ε, Αναφέρεται στους πολέμους του Μ. Κωνσταντίνου και οχυρώθηκε επί Ιουστινιανού. Άγνωστο πότε καταστράφηκε.
81. Ευμολπιάς – Πονηρούπολις- Φιλιππούπολη-Τριμόντιον- Φλαβία-Ουλπία-Πλόβτιβ.

Πανάρχαια Θρακική Πόλη όπου κατοικούσαν οι Εύμολποι Θράκες, στην κεντρική Αρχαία Θράκη, την οποία μετονόμασε ο Φίλιππος Β΄ σε Φιλιππούπολη περί το 341 πχ. και οι Ρωμαίοι σε Τριμόντιο (3 λόφοι). Σήμερα οι Βούλγαροι την ονομάζουν Πλόβντιβ.
Πλουσιότατη η Ιστορία της.
Ήταν κτισμένη σε 3 λόφους(Μουσαίο, Σχοινοβατών και Ευμολπιάς) στις όχθες του Έβρου ποταμού.
Ήταν έδρα, μετά τη Βιζύη, των Οδρυσών Βασιλέων.
Επί Φλαβίων είχε την προσωνυμία Φλαβία και επί Τραϊανού Ουλπία.
Έχει υποστεί ανά τους αιώνες πολλές καταστροφές και σφαγές από επιδρομείς. Οι κυριότερες:
Το 251 μχ. καταλήφθηκε από τους Γότθους οι οποίοι κατάσφαξαν τους περί τις 100.000 κατοίκους της.
Το 411 καταλήφθηκε από τους Ούννους
Από το 679 έως το 1018 πολλές και μεγάλες καταστροφές από το πρώτο Βασίλειο των Βουλγάρων.
Επί Νικηφόρου Φωκά 966-969 κυριεύτηκε από τους Ρώσους και σφαγιάσθηκαν οι 20.000 κάτοικοι της.
Επί Κ. Μονομάχου (1041-1054) καταλήφθηκε από τους Πετσενέγους.
Κατά την 3η σταυροφορία (1189) καταλήφθηκε αμαχητί και λεηλατήθηκε από τους σταυροφόρους.
Επί Αλεξίου Γ του Αγγέλου (1195-1204) καταλήφθηκε δια προδοσίας από τους Βουλγάρους.
Το 1204 καταλήφθηκε από τους Φράγκους. Γρήγορα όμως Καταλήφθηκε από τους Βουλγάρους μπαμπέσικα (μετά από καταπάτηση συνθήκης), οπότε και υπέστη η πόλη τις μεγαλύτερες και πιο βάρβαρες καταστροφές και τις πιο σκληρές και απάνθρωπες σφαγές. Αποκεφάλισαν τον Αρχιεπίσκοπο, έγδαραν ζωντανούς τους άρχοντες της πόλης και τους κατοίκους τους μετάφεραν αλυσοδεμένους στη Βουλγαρία. Η πόλη μεταμορφώθηκε σε απέραντο ερείπιο
Το 1208 επανήλθε υπό την εξουσία των Φράγκων.
Το 1235 όμως και το 1322 ανακαταλαμβάνεται από τους Βουλγάρους και το 1344 τους παραδίδεται δια συνθήκης από τη βασίλισσα του Βυζαντίου Άννα.
Το 1363 καταλαμβάνεται από τους Τούρκους και γίνεται έδρα της διοίκησης Ρωμυλίας με το όνομα Φιλιμπέ. Οι περισσότεροι των Ελλήνων αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πόλη και εγκαταστάθηκαν πολλοί Τούρκοι και Βούλγαροι .
Το 1878 έως το 1885 γίνεται πρωτεύουσα της αυτόνομης Αν, Ρωμυλίας και το 1885 γίνεται Βουλγαρική πόλη μετά την προσάρτηση της Αν. Ρωμυλίας στη Βουλγαρία. Το 1924 οι Έλληνες της Αν. Ρωμυλίας- Βόρειας Θράκης, εγκαταλείπουν τις πατρογονικές τους εστίες όπου έζησαν οι πρόγονοι τους Θράκες επί χιλιετίες και εγκαθίστανται σε διάφορα μέρη της μητέρας Ελλάδας.
82. Ζαρμιζεγέθουσα, ερείπια της οποίας σώζονται στη σημερινή Uarhely ή Gredistje της Τρανσυλβανίας.

83. Ζώνη, Αρχαιότατη Πόλη των Κικόνων Θρακών στα παράλια της σημερινής Δ. Θράκης, έναντι της Σαμοθράκης, αποικία της Σαμοθράκης ως και οι πόλεις Μεσημβρία και Σάλη.

84. Ηράκλεια η Σιντική και κοντά της η Σκοτούσσα.

85. Θάσος: ήταν Θρακική Νήσος και κατά την Αρχαιότητα έφερε διάφορα ονόματα:Ηδωνίς, Αερία, Αιθρία, Ωγυγία, Χρυσή και Θάσος από τον Θάσο υιό του Ποσειδώνα ή του Αγήνορος, όνομα το οποίο και επεκράτησε δια μέσου των αιώνων. Πρώτοι κάτοικοι της Θάσου ήταν Σάϊοι ή οι Ήδωνες (Θρακικά φύλα) περί το 2.000-1600 π.χ. Περί τον 10ο π.χ. αιώνα κατοικήθηκε από Φοίνικες οι οποίοι επιδόθηκαν στην εκμετάλλευση των πλουσίων μεταλλείων του Νησιού και της απέναντι Θρακικής ακτής, Γαληψού, Παγγαίου κ.λπ. Η καθαρά ιστορική περίοδος του Νησιού αρχίζει (κατά τον Σαμοθράκη Αχ.) περί το 720-708 π.χ. με την εγκατάσταση των Παρίων, οι οποίοι εκτοπίζοντας τους Θράκες, ίδρυσαν επί των ακτών της Θράκης αποικίες και εκμεταλλεύτηκαν τα μεταλλεία της. Αποικίες των Θασίων ήταν :Γαλυψός, Σκαπτή Ύλη, Αισύμη ή Οισύμη, Δάτον, Στρύμη παρά την Μαρώνεια και Πάριον εν Τρωάδι επί του Ελλησπόντου
86. Θέρμαι ή Θέρμη: η επισημότερη του Θερμαϊκού Κόλπου κατά τον Ηρόδοτο Η Θέρμη κατελήφθη από τον Ξέρξη κατά τους Περσικούς πολέμους και χρησιμοποιήθηκε για λίγες μέρες ως ορμητήριο του. Το 431 π.χ. την κατέλαβαν 1000 Αθηναίοι οι οποίοι το 429 π.χ. την παρέδωσαν στον Περδίκκα Β΄, Βασιλέα των Μακεδόνων, σε αντάλλαγμα της συμμαχίας του με τους Αθηναίους. Μετά την καταστροφή της, ο Κάσσανδρος έκτισε την Πόλη το 315 π.χ. και της έδωσε το όνομα της συζύγου του Θεσσαλονίκης, ετεροθαλούς αδελφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, κόρης του Φιλίππου Β. Ο Κάσσανδρος κατέστρεψε 26 πέριξ πόλεις και κωμοπόλεις και εγκατέστησε τους κατοίκους τους στη Θεσσαλονίκη.

87. Θέραμβος, Θεράμβης ή Θραμβής: Αποικία Ερετριέων, εντός όρμου όπου το σημερινό χωριό Παλιούρι (Δήμιτσα-Μακεδονία σελ.614). Ελεύθερη μέχρι τους Περσικούς πολέμους, υπέστη τον Περσικό ζυγό, διετέλεσε σύμμαχος των Αθηναίων και επί των Μακεδονικών χρόνων, το 316 πχ , οι κάτοικοι της συγκατοίκησαν με τους κατοίκους και άλλων Πόλεων της Χαλκιδικής στην Κασσανδρεία που κτίστηκε από τον Κάσσανδρο. Αίγαι ή Αιγή όπου το σημερινό χωριό Πευκοχώρι (Καψόχωρα), υπέστη τον Περσικό ζυγό (Ηρόδ. VII 123), υπήρξε σύμμαχος των Αθηναίων στους οποίους πλήρωνε τον <<Θράκιο Φόρο>>. Ο Στ. Βυζάντιος την αποκαλεί «μηλοβότειρα» δηλαδή κατάλληλη για βοσκή προβάτων.
88. Θυνιάς: Αρχαία αποικία των Μιλησίων στην καταγωγή Απολλωνιατών, ιδρυθείσα στις αρχές του 6ου αιώνος όπου σήμερα η Βουλγαρική πόλη Νιάδα ή Ινιάδα.
89. Θυσσός: Κατά τους Αρχαιολόγους εκείτο μεταξύ των μονών Ζωγράφου και Δοχειαρίου και κατά άλλους παρά τη θέση της Μονής του Παντοκράτορα επάνω σε βραχώδη λόφο, 20 μ. επάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.
90. Ίμβρος: Νησί του Βορειοανατολικού Αιγαίου του συμπλέγματος των Θρακικών Σποράδων όπως αποκαλούσαν οι Αρχαίοι τα νησιά Σαμοθράκη, Ίμβρο, Τένεδο, Λήμνο και Αγ. Ευστράτιο. Έχει έκταση 286,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα Πήρε την ονομασία της από την τοπική θεότητα Ίμβραμο. Στον Τρωϊκό πόλεμο ο Βασιλιάς της Ηετίων , φίλος του Πριάμου, τήρησε ουδέτερη στάση. Στην αρχαιότητα ανήκε, μαζί με τη γειτονική Λήμνο στην Αθηναϊκή Συμπολιτεία. Μετά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, ο Μιλτιάδης κατέκτησε το νησί. Οι Αθηναίοι ίδρυσαν εκεί αποικία κατά τον 5ο π.Χ. αιώνα, Ως σύμμαχος των Αθηναίων συμμετείχε στον Πελοποννησιακό πόλεμο. Κατελήφθη από τους Μακεδόνες επί Φιλίππου Ε’ και στη συνέχεια από τους Ρωμαίους οι οποίοι το 197π.χ. την επέστρεψαν στους Αθηναίους. Στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας γνώρισε οικονομική άνθηση. Το 1204 πέφτει στα χέρια των Ενετών, Το 1262 την απελευθερώνει ο Μιχαήλ Παλαιολόγος αλλά ο απόγονος του Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγος θα την νοικιάσει στους Γενοβέζους. Το 1456-1470 κατελήφθη από τους Τούρκους.Το 1920, με τη Συνθήκη των Σεβρών παραχωρήθηκε στην Ελλάδα. Μετά όμως τη Μικρασιατική Καταστροφή, με τη Συνθήκη της Λωζάννης παραχωρήθηκε και πάλι στην Τουρκία, Η συνθήκη εξαίρεσε τους Έλληνες κατοίκους των δύο νησιών (Ίμβρου και Τενέδου) από την ανταλλαγή των πληθυσμών που ακολούθησε, και προέβλεψε γι’ αυτούς εκτενή αυτονομία. Η Τουρκία δεν σεβάστηκε τους όρους της συνθήκης και κατόρθωσε να εκδιώξει τους Έλληνες (95%) του Πληθυσμού. Σήμερα ζουν στην Ίμβρο μόνο 200 περίπου υπερήλικες Έλληνες και περί τις 8.500 Τούρκοι. Το Χωριό Αγρίδια της Ίμβρου
Αναξιοποίητη Παραλία της Ίμβρου
91. Ίστρος, Ιστρόπολις :Η βορειότερη Ελληνική πόλη της αρχαίας Θράκης, στη λεγόμενη Κάτω Μοισία, κοντά στο άλλοτε χωριό Καρά Ομάν που πρόσφατα μετονομάσθηκε σε Ιστρία. Ιδρύθηκε, σύμφωνα με τον Ευσέβιο, από Μιλήσιους το έτος 657, επάνω σε βραχώδη νησίδα στο λεγόμενο «Ιερόν στόμα» του ποταμού Ίστρου ( Δουνάβεως ) από τον οποίο και έλαβε το όνομά της, όπως μαρτυρεί ο Σκύμνος ο Χίος. Το πολίτευμά της αρχικά ήταν ολιγαρχικό και από την κλασική εποχή κι εντεύθεν δημοκρατικό, από δε το έτος 400 έκοψε και δικό της ασημένιο νόμισμα. Επί Φιλίππου και Αλεξάνδρου παρέμεινε αυτόνομη, και αργότερα πρωτοστάτησε στην λεγομένη Ομοσπονδία της Πενταπόλεως, αλλά αποκοπείσα σταδιακά από τους βασικούς εμπορικούς δρόμους άρχισε να φθίνει, κατά την εποχή δε του Στράβωνος ( αρχές 1ου αιώνος μχ.χ. ) ήταν μικρό πολίχνιο. Οι ανασκαφές του 1914 ανέδειξαν το ρωμαϊκό τείχος της πόλεως, πάχους τριών μέτρων με πολλαπλούς πύργους ύψους έως και 8 μ. και έφεραν στο φώς δύο Ναούς των κλασικών χρόνων, έναν του 5ου αιώνος της Θεάς Αφροδίτης και έναν του 4ου αιώνος του Μεγάλου Θεού με αναθήματα του Πεισιστράτου Μνησικλέους εκ Θάσου.
92. Ίχναι: Αρχαία πόλη των Βοττιαίων μεταξύ Αξιού και Λουδία. Μνημονεύεται από τoν Ηρόδοτο (VII, 123) ως μία από τις πόλεις όπου διέτριψε ο περσικός στρατός. Σώζονται αργυρά τετράδραχμα της και αργυροί στατήρες
93. Καβύλη, Αρχαία πόλη της Θράκης, στους πρόποδες του Αίμου, παρά τον Τούνζα ποταμό, στη περιφέρεια Διάμπολης, όπου το σημερινό χωριό ΙΖΒΟΡ της Βουλγαρίας.
94.Κάλλατις, Κερβάτις :
Παράλια αποικία των Μιλησίων, όπου σήμερα η ρουμανική πόλη Μαγκάλια 44 χλμ. νοτίως της Κωστάντζας, ιδρυθείσα τον 7ο αιώνα ( κατά τον Πομπόνιο Μέλαν ), ή των Ηρακλειωτών του Πόντου μετά από χρησμό ( κατά τους Στράβωνα, Πλίνιο, Μέμνονα, Σκύμνο τον Χίο ) νοτίως των Τομών. Αρχικώς λεγόταν Κερβάτις και μετονομάσθηκε, κατά τον Σκύμνο, περίπου όταν ανέβηκε στον Μακεδονικό θρόνο ο Αμύντας ο Α. δηλαδή περί το έτος 540. Κατά τον 4ο και 3ο αιώνα γνώρισε εξαιρετική ακμή και ευημερία εξαιτίας των τοπικών εργαστηρίων κεραμικής, υπήρξε δε η πατρίδα του ιστορικού Δημητρίου Καλλατιανού ( 20 βιβλία περί Ασίας και Ευρώπης, όπως μαρτυρεί ο Διογένης Λαέρτιος ) και του δραματουργού Ίστρου. Γύρω στο έτος 260 η πόλη ήλθε σε πόλεμο κατά του αρχαίου Βυζαντίου, για τη διεκδίκηση τοπικών εμπορικών δρόμων, ηττήθηκε όμως και έκτοτε έπεσε σε παρακμή που ολοκληρώθηκε με την απαγόρευση της αυτοθέσμισής της από τον Κωνσταντίνο. Σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση η προκυμαία της αρχαίας πόλεως, καθώς και διάσπαρτα ερείπια.
95. Καλλίπολη (κατά τους ιστορικούς η καταστραφείσα Κριθωτή). Το όνομα Καλλίπολη το έδωσε ο Φίλιππος ο Ε το 209 πχ. Όπως όλες οι πόλεις της χερσονήσου κατελήφθη από τους Πέρσες, Αθηναίους, Λακεδαίμονες, Μακεδόνες και άλλους Θράκες. Υπέστη διαχρονικά καταστροφές από διάφορους επιδρομείς και υπήρξε έδρα Επισκόπου και Μητρόπολης. Το 1204 κατά την 4η Σταυροφορία περιήλθε στους Σταυροφόρους μέχρι το 1236 και το1305 – 1307 στους Καταλανούς οι οποίοι κατάσφαξαν όλους τους κατοίκους, ακόμη και τα μωρά, και γκρέμισαν τα τείχη της που είχαν κατασκευαστεί επί Ιουστινιανού. Οι εμφύλιοι πόλεμοι μεταξύ Ιωάννη Καντακουζηνού και Ιωάννη Ε Παλαιολόγου (1341-1347) έφεραν τους Τούρκους ως συμμάχους στην Καλλίπολη οι οποίοι το 1357 την κατέλαβαν και στη συνέχεια όλη τη Θράκη και τα Βαλκάνια. Το προπατορικό αμάρτημα το πληρώσαμε και συνεχίζομε να το πληρώνομε λόγω της συνεχιζόμενης αθεράπευτης ασθένειας που μαστίζει τη φυλή μας και δη τους πολιτικούς μας.
96. Καρδία: Αποικία των Μιλησίων και Κλαζομενίων, των Αθηναίων κατά τον 7ο π.χ. αιώνα και των Μακεδόνων κατά τον 4ο π.χ. αιώνα, κτισμένη στο στενότερο σημείο του λαιμού της Χερσονήσου της Καλλίπολης της Αν, Θράκης, στη Βόρεια παραλία του Κόλπου Μέλανος ή Ξηρού ή Σάρου.
97. Καρπούδαιμον ή Καρποδαίμων: Πιθανόν όπου σήμερα οι 40 Εκκλησιές,

98. Καρτέρα, Κρατερά Κώμη, Σταθμός Διομήδους, Τιρίδα. Πρωτεύουσα του μυθικού βασιλιά των Κικόνων Θρακών Διομήδη, παρά τα Άβδηρα. Η θέση της πάνω από τη λίμνη Βιστονίδα της σημερινής Δ. Θράκης.
99. Καρών (Λιμήν), Λιμάνι της Β. Θράκης επί του Ευξείνου Πόντου ,νότια της Καλάτιδος 180 πόδια και βόρεια της Καλιάκρα 120 πόδια. Κατά τον Μίλερ είναι ο σημερινός όρμος Γκύελγκραδ, νότια του Σιαμπλ.
100. Κίσσος: Αρχαιότατη Θρακική πόλη Ανθεμούντος (Καλαμαριάς) Χαλκιδικής που ιδρύθηκε από τον Βασιλιά Κισσέα (πατέρα της Εκάβης- πεθερό του Πριάμου), πατρίδα του ήρωα του Τρωικού πολέμου Ιφαδάμαντα, επί των υπωρειών του όρους Κισσού (Χορτιάτης). Το 315 π.χ. καταστράφηκε από τον Κάσσανδρο
101. Κλεωναί: Μία εκ των 5 Θρακικών πόλεων της Χερσονήσου Ακτής (Άγιου Όρους) που έκτισαν οι Πελασγοί της Λέσβου (Στράβων νιι, 331,35). Δεν έχει εξακριβωθεί η ακριβής θέση της. Κατά τον Μ. Δήμιζα (Μακεδονία, τομ. Β σελ. 619) εκείτο επί της δυτικής πλευράς όπου η Μονή Ξηροποτάμου και κατ’ .άλλους στην αριστερή παρά τη Μονή Ιβήρων. Κατά τον Θουκυδίδη (iv, 109) στις πέντε αυτές πόλεις (Ολόφυξος, Δίον, Θύσος και Κλεωναί ) κατοικούσαν δίγλωσσοι (Πελασγοί και Θράκες).
102. Κόβρυς: Αρχαιότατος λιμένας επί της βόρειας παραλίας του Μέλανος Κόλπου ή Ξηρού ή Σάρου στη δεξιά όχθη του Μέλανος ποταμού (Καβάτς)
103. Κοίλα ή Κοιλούς ή Κοιλία: Αρχαία πόλη επί του Ελλησπόντου, νότια της Σηστού και πρό της Μαδύτου. Κατά τον Πομπώνιο Μέλα (Β,26) PortusCoelus, κατά τον Πλινιο(ΙV 49) Coelaoppidum και κατά τους Βυζαντινούς Κοίλα ή Κοιλία. Δεν σώζονται ίχνη της. Υπάρχει όμως εκεί λιμάνι με το όνομα Κούλιαν λιμάν (Μποβάλι Καλεσσί)
105. Κριθωτή, Αρχαία πόλη της Θρακικής χερσονήσου, παραθαλάσσια, η οποία μετονομάστηκε σε Καλλίπολη το 209 πχ από τον Φίλιππο Ε ο΄ταν την κατέλαβε.
106. Κρήστων, Αρχαιότατη Θρακική πόλη, πρωτεύουσα της Κρηστωνίας (ΗΡΟΔ.Α 57), Νότια της Ξυλόπολης, επί παραποτάμου του Λαχανά (Δήμιτσας- Μακεδονία 529)

107. Κρουνοί=Διονυσόπολις
108. Κρωβύλη Αρχαία κώμη της ανατολικής Θράκης παρά την Περίσταση.
109.Κυαναί ή Κύλαι, Φινιάς, Φινόπολις, Ανδριακή, Φρυγία ή Φιλία, Μήδεια (Σαλμυδησσός), Θυνιάς . Στο χώρο της υπόλοιπης σημερινής Αν. Θράκης υπήρχαν οι πόλεις :Μέτραι (Τσατάλτζα),Τεργίσκη (Στράντζα), , Χαριούπολη, Δρουζιπάρα, Ανάκτωρο (Σαράϊ), Πεντάπορος (Σαρακήνα), Βουρτόδιζος (Μπαμπάεσκί) Νίκη,
110. Κυπασις: Αρχαιότατη παραλιακή πόλη μεταξύ Έβρου και μέλανος αναφερόμενη από τον Εκαταίο.
111.Κύδραι . Αναφέρεται από το Στράβωνα VII 327. Το 429 π.χ. καταλήφθηκε από τον Σιτάλκη, βασιλιά των Οδρυσών Θρακών στον αγώνα κατά του Περδίκκα των Μακεδόνων (Θουκιδ. Β, 99). Καταστράφηκε από τους Βουλγάρους και στη θέση της κτίστηκε η Δοϊράνη (Αχ. Σαμοθράκης Θρ. Λεξ.163)
112. Κύψελα: Κτίστηκε στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Εργίνη από τον Κύψελο υιό του Ιξίονα. Επί βασιλείας του Ευρυτέλμου, περί το 386 π.χ. υπήρξε πρωτεύουσα της Θράκης. Περί το 200π.χ. περιήλθε το Φίλιππο Ε της Μακεδονίας . Επί Ιουστινιανού ανακαινίστηκε και την αποκαλούσαν για αρκετά χρόνια Ιουστινιανή. Καταστράφηκε από τις προσχώσεις του Έβρου και ξανακτίστηκε με το όνομα Κύμψαλα. Ήταν έδρα Επισκόπου. Στα ερείπια της αρχαίας πόλης είναι σήμερα κτισμένη η κωμόπολη Ύψαλα (Χαψιλάρ)

113. Κωβρύς, Αρχαιότατος λιμήν της Αν. Θράκης στη βόρεια παραλία του κόλπου Σάρου, στις εκβολές του Μέλανος ποταμού.
114. Λείβηθρον ή Λείβηθρα: Αρχαιότατη Θρακική πόλη στις υπώρειες του Ολύμπου (όπου η σημερινή Λεπτοκαρυά) όπου κατά παράδοση έζησε ο Ορφέας. Εκεί ήταν και ο τάφος του Ορφέα ο οποίος καταστράφηκε από πλημμύρα του ποταμού Συός, νυν Ζίλιανα (Παυσανίας Θ, 30,11). Η Λείβηθρα ήταν αφιερωμένη στις Μούσες οι οποίες εξ αυτής ονομάζονταν Λειβηθριάδες ή Λειβηθρίδες. Οι Πιέριοι μετέφεραν τη λατρεία τους στη Βοιωτία όπου και το ομώνυμο όρος και πηγή.
115. Λητή: Αρχαιότατη Θρακική πόλη της Μυγδονίας παρά την Εγνατία οδό, Β. της Θεσσαλονίκης, αριστερά του Εχέδωρου ποταμού. Ονομάστηκε έτσι από το ιερό της Λητούς που βρισκόταν εκεί (Στ. Βυζάντιος) Πλούσια σε νομίσματα προ του 480 πχ που αναφέρονται σε οργιαστικές τελετές του Βάκχου.
116. Λυσιμαχεία: Ιδρύθηκε από τον Λυσίμαχο το 309 πχ. ο, οποίος ως Βασιλιάς της Θράκης την ανέδειξε πρωτεύουσα του κράτους του. και ετάφη σε αυτήν από τον γιό του Αλέξανδρο. (όπου το σημερινό Εξαμήλι)
117. Μάδυτος: Πόλη της ανατολικής παραλίας της Θρακικής χερσονήσου, απέναντι της Αβύδου, 3 χιλιόμετρα περίπου νότια της Σηστού, αποικία των Λεσβίων κατά τον Σκύμνο (περιηγ. 709). Η μεγαλύτερη ακμή της σημειώθηκε τον 4ο πχ. αιώνα. οπότε εξέδωσε και νομίσματα. Καταλήφτηκε από διάφορους ισχυρούς και υπήρξε σύμμαχος των Αθηναίων. Στις αρχές της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ήταν το μεγαλύτερο κέντρο εμπορίου της Χερσονήσου αλλά αργότερα τα πρωτεία περιήλθαν στην Καλλίπολη. Υπήρξε έδρα Μητρόπολης και το 1923 είχε πληθυσμό 2.500 κατοίκους. Πλήρη στοιχεία στην πατριδογραφία του Χρυσοστ, Παπαδοπούλου:

118. Μαρκιανούπολις, Πόλη της ΒΑ Θράκης προς τον Εύξεινο πόντο, 18 μίλια δυτικά της Βάρνας. Κτίστηκε από τον Τραϊανό προς τιμή της Αδελφής του Μαρκιανής (98-117 μχ). Η θέση της είναι στο σημερινό χωριό της Βουλγαρίας «ποταμός Δέβνα». Το 1928 βρέθηκαν 2 πιθάρια με νομίσματα 1ου- 3ου μχ αιώνα βάρους 289 κιλών τα οποία βρίσκονται στα μουσεία Σόφιας και Βάρνας.
119. Μαρώνεια: Ήταν αρχαιότατη παραλιακή πόλη των Κικόνων (Ροδόπης), Ίσμαρος κατά τον Όμηρο, αποικία των Χιών κατά άλλους με το όνομα Ορθαγύρεια και με παλαιότερα ονόματα της Ιππαρχία, Κυνοσήμα και Κλαζομενή. Επικρατέστερη εκδοχή είναι ότι ιδρύθηκε από το Μάρωνα εξ ου και το όνομα( Μαρώνεια).Ήταν η δεύτερη σε σπουδαιότητα πόλη της Αρχαίας Θράκης μετά τα Άβδηρα. Η Μαρώνεια έχει πλούσια ιστορία, ανέπτυξε πολιτισμό, ανέδειξε ολυμπιονίκη , συμμετείχε στην εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου και στην επανάσταση του 1821. Σήμερα βρίσκεται στους πρόποδες του Ισμάρου του Νομού Ροδόπης, Δήμου Μαρώνειας με έδρα την Ξυλαγανή, 3 χιλιόμετρα περίπου από την Παραλία και την Πανάρχαια Μαρώνεια. Οι ανασκαφές, έστω και αργά, έφεραν στο φως πολλά μεταξύ των οποίων και το Αρχαίο Θέατρο το οποίο αξιοποιήθηκε και λειτουργεί από το 2008.
ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ

120. Μένδη: Παραλιακή πόλη της Θράκης Βόρεια ανατολικά της Αίνου, αποικία των Ιώνων
121. Μένδη: Αποικία των Ερετριέων του 8ου π.χ. αιώνα (Ηρόδ.VII,123, Θουκ.IV, Στράβ.VII,320,27), πλησίον της σημερινής Καλάνδρας, πατρίδα του μεγάλου καλλιτέχνη Παιωνίου.
122. Μενεμβρία = Μεσημβρία, Αρχαιότατη παραλιακή πόλη της της ΒΑ Θράκης επί του Ευξείνου Πόντου , την οποία ίδρυσε ο Μένας τον 6ο πχ αιώνα έγινε αποικία των Μεγαρέων και μετονομάστηκε Μεσημβρία.
122α. Μέσα = Αγχίαλος, Πανάρχαια παραλιακή Θρακική πόλη επί του Ευξείνου Πόντου. Περί τον 6ο πχ αιώνα καταλήφθηκε από την Απολλωνία (Σωζόπολη) και ονομάστηκε Αγχίαλος (αποικία της).
123. Μεσημβρία ή Μεσάμβρια,.
Παραλιακή Πόλη των Κικόνων Θρακών, αποικία των Σαμοθρακιωτών, μεταξύ Μαρώνειας και Σάλης.

124. Μεσημβρία, πόλη του Μέλσου, πρώην Μενεμβρία, Μεσέβρια, Μεζίβρια. Αποικία των Μεγαρέων του 6ου πχ αιώνα, επί του Ευξείνου Πόντου, βορειότερα της Αγχιάλου.

Ήκμασε λόγω του φυσικού της πλούτου και των δραστήριων κατοίκων της και διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο στην ιστορία. Δημιούργησε 2 αποικίες: Βιζώνη και Ναύλοχο των Μεσημβριανών. Υπήρξε αυτόνομος και μία των πόλεων της πεντάπολης των Ελληνικών πόλεων του Ευξείνου
Στη Μεσημβρία ανατράφηκε ο Λέων ο Ίσαυρος (717-741) και 13 Απριλίου του 814 έπαθε σ αυτή μεγάλη πανωλεθρία ο Κρούμμος των Βουλγάρων από τον Λέοντα Ε τον Αρμένιο. Κατά την 4η Σταυροφορία και μέχρι το 1261 περιήλθε σε Βουλγάρους και Βυζαντινούς και το 1453 στους Τούρκους μέχρι το 1878 και το 1885 στους Βούλγαρους. Μέχρι το 1906 ήταν έδρα επισκόπου της Μητρόπολης Αδριανούπολης και είχε αμιγώς Ελληνικό πληθυσμό.

125. Μηκυβέρνα , Επίνειο της Ολύνθου, μεταξύ Αγ. Μάμα και Μυριοφύτου, πατρίδα του ιστορικού Ηγήσιππου. Είχε την ίδια τύχη με τις άλλες θρακικές πόλεις της Χαλκιδικής (Υποτάχτηκε στους Πέρσες, έγινε φόρου υποτελής στους Αθηναίους και καταστράφηκε από το Φίλιππο Β΄).
126. Μύρτηνος, Το Μύρθινον, Μυριόφυτο, Αρχαία Θρακική παραλιακή κώμη επί της Προποντίδος, μεταξύ Γάνου και Περίστασης.
127. Μύρκινος: Αρχαιότατη Πόλη των Ηδονών Θρακών, Β.Δ. της Αμφίπολης, παρά τον Στρυμόνα ποταμό, σε υψηλή οχυρή θέση. Υπήρξε πρωτεύουσα των Ηδονών. Καταλήφθηκε από τους Πέρσες οι οποίοι το 513 π.χ. ( Δαρείος) την παραχώρησαν στον Ιστιαίο το Μιλήσιο για τις υπηρεσίες που τους πρόσφερε στην εκστρατεία κατά των Σκυθών. Σύντομα καταλήφθηκε όμως από τους Ηδωνούς. Πριν από τον Πελοποννησιακό πόλεμο επιχείρησαν να την καταλάβουν οι Αθηναίοι οι οποίοι υπέστησαν μεγάλη καταστροφή. Παρέμεινε ελεύθερη έως το 424 π.χ., παραδόθηκε στο Βρασίδα των Λακεδαιμονίων και έκτοτε δεν αναφέρεται. Σήμερα υπάρχει μικρό χωριό με το όνομα αυτό, 500 μέτρα από το Στρυμόνα, που υπάγεται στο Δήμο Ζύχνης, του νομού Σερρών.
128. Ναϊσσός, Αρχαιότατη θρακική πόλη των Δαρδανών, σημερινή Νίσσα της Σερβίας, επί παραποτάμου του Μάργου (Μοράβα),Πατρίδα του Μ. Κωνσταντίνου), καταστράφηκε από τον Αττίλα το 447μ.χ και ξαναχτίστηκε από τον Ιουστινιανό με οχυρωματικά τείχη .

129. Νεάπολης των Μενδέων, στο σημερινό χωριό Πολύγχρονο Της Χαλκιδικής. Βρέθηκε νόμισμα της με την επιγραφή ΝΕΑΠΟ και προτομή του Βάκχου.
130. Νεάπολη , Νεάπολις η παρ Αντισάραν, Χριστούπολις, η σημερινή Καβάλα, στη χώρα των Ηδωνών Θρακών, επί του Θρακικού Πελάγους, έναντι της Θάσου, αποικία των Αθηνών του 5ου πχ αιώνα. Άκμασε γρήγορα και μάλιστα ως επίνειο των Φιλίππων. Δέχθηκε γρήγορα τον απόστολο Παύλο και μετονομάστηκε Χριστούπολις επί Βυζαντίου. Επί Γενουατών μετονομάστηκε σε Καβάλα. Το 1381 κυριεύτηκε από τους Τούρκους. Σώζονται νομίσματα της Νεάπολης του 500 πχ.
131. Νίκη, Μικρά Νίκαια, Κτίστηκε από τον Μ. Κωνσταντίνο μεταξύ Βεργούλης (Αρκαδιούπολης) και Αδριανούπολης και δόθηκε το όνομα νίκη σε ανάμνηση της περίλαμπρης νίκης του επί του Λικινίου στις 3 Ιουλίου 323. Καταστράφηκε ολόκληρη το 1207 από τον ηγεμόνα Βούλγαρο Ιωαννίτση.
132. Νίψα
Αρχαιότατη πόλη της Κάτω Μοισίας, πρωτεύουσα της θρακικής φυλής των Νιψαίων.
Η πόλη υπετάγη αμαχητί στον Δαρείο ( Ηρόδοτος 4, 93 ).
133. Ξυλόπολις, Αρχαία θρακική πόλη της Κρηστωνίας επί παραποτάμου του Εχέδωρου ποταμού (Γαλλικό). Το όνομα δόθηκε λόγω της άφθονης ξυλείας που εκμεταλλεύονταν οι Ρωμαίοι.
134. Οδυσσός, Οδησσός (Βάρνα):
Αρχαία πόλη της θρακικής κάτω Μοισίας, διάφορη της ομώνυμης Ρωσικής. Έστεκε στα παράλια του Ευξείνου Πόντου, βόρεια των εκβολών του νύν ποταμού Προβάντισκα, όπου σήμερα η Βουλγαρική πόλη Βάρνα. Η Οδυσσός ιδρύθηκε από Μιλήσιους αποίκους στις αρχές του 6ου αιώνος και εξελίχθηκε γρήγορα σε μεγάλη και πλούσια πόλη, ιδρυτικό μέλος της ομόσπονδης «Πενταπόλεως» του Ευξείνου. Οι εκεί ανασκαφές έφεραν στο φώς πολλές επιγραφές ( ανάμεσά τους και μία υπέρ του κυβερνήτη Ηροσόδου του Φαρνάγου: «ΑΓΑΘΗΙ ΤΥΧΗΙ ΗΡΟΣΟΔΟΝ ΦΑΡΝΑΓΟΥ ΑΡΞΑΝΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΑΡΞΑΝΤΑ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΤΗΣ ΠΕΝΤΑΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΤΙΜΗΘΕΝΤΑ ΥΠΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΤΗΣ ΠΕΝΤΑΠΟΛΕΩΣ» ), αγάλματα και νομίσματα ( εντόπιας κοπής, ακόμη και χρυσοί στατήρες και τετράδραχμα που καλύπτουν την χρονική περίοδο από τον 4ο έως και τον 2ο αιώνα μ.χ.χ. ). Στους πρωτοβυζαντινούς χρόνους πάντως είχε συρρικνωθεί σε μικρό οχυρό χωριό, έδρα επισκόπου.

135. Ολόφυξος: Κτίσμα Πελασγών από τη Λήμνο (Στράβων VII, 331). Επί Θουκυδίδη κατοικούσαν Θράκες Βισάλτες, Κρήστωνες και Πελασγοί. Οι κάτοικοι της εξαναγκάστηκαν από τους Πέρσες να βοηθήσουν στην εκσκαφή του Ισθμού του Άθωνα. Κατά τον Γεράσιμο Σμυρνάκη ( Άγιο Όρος,1903) εκείτο επί της ανατολικής πλευράς της Ακτής (Αγίου Όρους), 3 χλμ. Α.Ν.Α. της Μονής Εσφιγμένου, όπου η σημερινή κοινοβιακή Σκήτη Παλαιόχωρα και όπου σώζονται ερείπια αρχαίας πόλης και Πύργος μεταγενεστέρων χρόνων.

136. Όλυνθος. Κτίστηκε κατά την εποχή του Τρωικού πολέμου, (12ο π.χ. αιώνα) από τον Όλυνθο, υιό του μυθικού Βασιλιά της Θράκης Στρυμόνα ή του Ηρακλή και της Βολίας. έγινε έδρα όλων των παραλιακών πόλεων της Χαλκιδικής (αποικιών) και κατελήφθη και κατεστράφη από τον Φίλιππο Β το 347π.χ
Ορθαγορεία137., Αρχαία θρακική παραλιακή πόλη των Κικόνων Θρακών παρά την Μαρώνεια.
137 α. Ουλπιανόν , Ουλπιανά, Ουλπιανή, Ιουστινιανή 2α, Αρχαία πόλη των (Πτολεμαίος γεωγ.9,4, β.πλ.42ο 40 και αν.μ.48ο,30), βόρεια των Σκοπίων.
138. Πακτύη Αρχαία πόλη της Θρακικής Χερσονήσου (ιδρύθηκε από τον Αθηναίο Μιλτιάδη).
139. Πείστηρα ή Πίστυρος: Αρχαία παραλιακή Θρακική πόλη στις δυτικές όχθες του Νέστου ποταμού παρά τη σημερινή Κεραμωτή Καβάλας. Ιδρυτής της μάλλον ο Κλαζομένιος ο Τιμήσιος.
140. Πέρινθος (Ηράκλεια): Παραλιακή πόλη της Προποντίδας, αποικία των Σαμίων που ιδρύθηκε περί το 599π.χ.,το Ηραίον πλησίον της Περίνθου
141. Πεντάπορος (Σαρακήνα), Αρχαία Μεσόγειος πόλη της Αν. Θράκης, ΒΔ της Βιζύης, την οποία ίδρυσε ο Φίλιππος Β΄το 342 πχ ,όταν νίκησε τον Κερσοβλέπτη (βασιλιά των Θρακών). Σώζονται ακόμη τείχη της. Σήμερα στη θέση της υπάρχει το χωριό Σαρακήνα.
142. Πίζος, Όπιζα, Πίνζος: Ρωμαϊκή πόλη της Αν. Ρωμυλίας του 202 μχ, βόρεια του Έβρου, όπου το σημερινό χωριό Τσακλαραλ του Τσιπράν της Βουλγαρίας.
143. Πίμπλεια ή Πίμπλα: Κρήνη και όρος της Πιερίας όπου διέτριβε ο Κίκων Ορφεύς (Στράβων Ζ,330). και κατά άλλους στο βράχο «Σκοπιά Πιμπληίδος» η Καλλιόπη γέννησε τον Ορφέα.
144. Ποτίδαια: (Αποικία. Κορινθίων 7ου π.χ. αιώνα).Υπήρξε το μήλο έριδος Αθηναίων, Λακεδαιμονίων και Μακεδόνων οι οποίοι την κατέλαβαν το 357 με το Φίλιππο Β΄’. Έχει πλούσια Ιστορία και αναφέρεται από πολλούς αρχαίους συγγραφείς. Ονομάστηκε και Κασσάνδρεια όταν ξανακτίστηκε από τον Κάσσανδρο το 316 πχ

145. Πρόβατον :Αρχαία θρακική πόλη της Κάτω Μοισίας, όπου η νύν Βουλγαρική πόλη, Προβάντια, 42 χλμ. δυτικώς της Βάρνας. Η ίδρυση του Προβάτου ανάγεται στην προ της εισβολής του Δαρείου ( 507 ) εποχή και η ζωή της μαρτυρείται σε πλήρη ακμή έως τουλάχιστον και τους Ρωμαϊκούς χρόνους.
146. Πύδνα, Κύδνα: Αρχαιότατη Θρακική πόλη της Πιερίας επί του Θερμαϊκού, μετέπειτα Μακεδονική, όπου το 168 πχ έγινε η μεγάλη ιστορική Μάχη Θρακών και Μακεδόνων εναντίον των Ρωμαίων κατά την οποία νίκησαν οι Ρωμαίοι και έκτοτε κατέλαβαν ολόκληρη τη Μακεδονία και Θράκη. Στην Πύδνα, λέγεται ότι ο Κάσσανδρος δολοφόνησε και έθαψε την Ολυμπιάδα (Μητέρα του Μ. Αλεξάνδρου). Στη Φωτογραφία τοποθεσία της Αρχαίας Πύδνας.

147. Σάλη, Αρχαιότατη Θρακική παραλιακή πόλη έναντι της Σαμοθράκης, δυτικά των εκβολών του Έβρου ποταμού. Με τις γειτονικές Μεσήμβρια και Ζώνη ήταν τα «Σαμοθρήκια τείχεα» κατά τον Ηρόδοτο. Βρέθηκαν σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα, τάφοι, κεραμικά και πλάκα με την επιγραφή « Όρος ιερός χώρος των Θεών της Σαμοθράκης».

148. Σαλμυδησσός, Μήδεια: Αρχαιότατη πόλη των Μελινοφάγων Θρακών στα παράλια του Ευξείνου πλησίον της οποίας κατοικούσε ο μάντις Φινεύς, υιός του Αντήνορος, που αναφέρεται στη διήγηση της Αργοναυτικής εκστρατείας. Η πόλη, οι ακτές της οποίας ήσαν άγριες και δυσπρόσορμες, ονομάσθηκε κατά την ύστερη Ρωμαϊκή εποχή Μήδεια. Από Μακεδονοκρατίας, η πόλη ήταν πολύ πλούσια, ισχυρή στρατιωτικά και προστατευόταν από επιβλητικά τείχη.
149. Σαμοθράκη Κατά την αρχαιότητα έφερε διάφορα ονόματα: Σάμος, Μελίτη, Δαρδανία, Λευκανία, Αιθιοπία, Σαάννησος και Σαμοθράκη από τον 5ο αιώνα μέχρι σήμερα. Το νησί της Σαμοθράκης ήταν πανελλήνιο θρησκευτικό κέντρο κατά την αρχαιότητα, ονομαστό για τα Μυστήρια των Μεγάλων θεών, που γίνονταν στον επιβλητικό χώρο του ομώνυμου ιερού. Ο αποικισμός του νησιού έγινε γύρω στο 700 π.χ., από Αιολείς της Μικράς Ασίας ή της Λέσβου, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν κοντά στο προελληνικό ιερό μιας μυστηριακής λατρείας

Η πρώτη εγκατάσταση αναπτύχθηκε σε ισχυρή πόλη-κράτος, που είχε δικά της νομίσματα και αποικίες-εμπορικούς σταθμούς στην απέναντι θρακική ακτή. Στα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια το νησί γνώρισε μεγάλη οικονομική ακμή.Η λατρεία των Μεγάλων θεών απέκτησε διεθνή χαρακτήρα. Πλήθος θεωρών και μυστών, από πολλές πόλεις της Ελλάδος, της Δύσης και της Ανατολής πήγαιναν στο νησί για να μυηθούν στα Μυστήρια, ή να πάρουν μέρος στις μυστηριακές τελετές και γιορτές.

Η Νίκη της Σαμοθράκης στο Μουσείο του Λούβρου

Τα κύρια πρόσωπα της μυστηριακής θρησκείας ήταν η Αξίερος-Δήμητρα, ο θεός της γονιμότητας Καδμίλος, οι Κάβειροι-Διόσκουροι, ο Αξιόκερσος-Ίδης και η Αξιόκερσα-Περσεφόνη. Υπήρχαν δυο βαθμοί μύησης: η κυρίως μύηση που γινόταν στο Ανάκτορο και η εποπτεία που γινόταν στο Ιερό. Τα πιο γνωστά κτίρια του Ιερού είναι: Το κτίριο των χορευτριών, πρώην Τέμενος, ανάθημα πιθανόν του Φιλίππου Β’ (340 π.χ.). Η Αυλή του Βωμού, που χτίστηκε το 340-320 π.χ. και είναι ανάθημα του Φιλίππου Γ’ (Αρριδαίου). Το κτίριο του κυρίως Ιερού, που απέκτησε την τελική του μορφή την περίοδο 325-150 π.χ. Η Αίθουσα των Αναθημάτων, του 4ου αι. π.χ. Το μεγαλύτερο κυκλικό οικοδόμημα της αρχαιότητας, το Αρσινόειο, αφιέρωμα της γυναίκας του Λυσιμάχου Αρσινόης το 288-281 π.χ., στο οποίο γίνονταν θυσίες και επίσημες συγκεντρώσεις. Το πρόπυλο-γέφυρα στο ανατολικό ρέμα του χώρου, που κατασκευάστηκε από τον Πτολεμαίο Β’ τον Φιλάδελφο το 285-281 π.χ. Η μεγάλη στοά στο δυτικό λόφο, του 3ου αι. π.χ., που χρησίμευε για τη διαμονή των προσκυνητών. Το Ανάκτορο, που χτίστηκε τον 1ο αι. π.χ. στη θέση παλαιότερου κτιρίου του 4ου αι. π.χ. Η κατάργηση της αρχαίας θρησκείας, τον 4ο αιώνα μΧ., έφερε την παρακμή, την εγκατάλειψη και την ερήμωση του Ιερού. 

  1. Σάνη (Κασσάνδρας),Παραλιακή πόλη της Αρχαίας Θράκης στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής(1 πόδι), μεταξύ Ποτίδαιας και Μένδη (Μετόχι Παπαστάθη – δυτικά της Αφύσεως νυν Αθύτου), Αποικία των Ερετριέων (Ηροδ. VII, 123). Ελεύθερη μέχρι τους Περσικούς πολέμους, οπότε και υποτάχθηκε στους Πέρσες. Εξαναγκάστηκε να τους παραχωρήσει πλοία και στρατό. Καταστράφηκε από το Φίλιππο Β της Μακεδονίας το 348 π.χ. Σήμερα είναι Τουριστικό Κέντρο.
  2. Σάνη, Αποικία των Ανδρίων του 7ου π.χ. αιώνα, στη Διώρυγα του Ξέρξη στο 3ο πόδι, απέναντι από το Νησί Αμουλιανή, επί του Σιγγιτικού Κόλπου. Υποτάχθηκε και αυτή στους Πέρσες, εξαναγκάστηκε να παραχωρήσει και αυτή πλοία στρατό και εργάτες για τη διάνοιξη της διώρυγας. Στον Πελοποννησιακό πόλεμο (με το κοντινό Δίον ήταν σύμμαχος των Αθηναίων και το 349-348 π.χ. καταστράφηκε επίσης από το Φίλιππο Β.

Στη θέση της το 316 π.χ. ο υιός του Αντίπατρου του Μακεδόνα ο Αλέξαρχος έκτισε την Ουρανούπολη, πόλη μεγάλη και πλούσια, επί λόφου (κατά τον Στράβωνα ΧΙΙ,331), άγνωστο πότε καταστράφηκε. Σήμερα στη θέση αυτή βρίσκεται το Κελί του Προφήτη Ηλία.

  1. Σαπτη: αρχαιότατη πόλη και τείχος κοντά στην Αίνο πιθανώς η οποία είχε καταληφθεί από τους γείτονες της Μενδαίους.
  2. Σαρδική: Ελληνική πόλη στο ομώνυμο υψίπεδο της Έσω Δακίας όπου σήμερα η πρωτεύουσα της Βουλγαρίας Σόφια. Η πόλη ιδρύθηκε στην περιοχή των Θρακικών φυλών των Τρήρων, Τιλαταίων και Σέρδων, αργότερα δε γνώρισε μεγάλη ακμή, έχοντας εξελληνίσει πλήρως τους πολίτες της ασχέτως καταγωγής, αυτοδιοικούμενη από τη Βουλή και τον Δήμο της με καθαρά Ελληνική λατρεία. Το 28 όλη η περιοχή υπετάγη στον Ρωμαίο Λικίνιο Κράσσο και αργότερα το 46 μ.Χ. προσαρτήθηκε κανονικά στην Αυτοκρατορία, τειχίσθηκε δε επί Τραϊανού για να προστατευθεί από τις βαρβαρικές επιδρομές και λαμπρύνθηκε επί Μάρκου Αυρηλίου. Επί Κωνσταντίνου επλήγη η αυτοδιάθεσή της καταργηθέντων των Ελληνικών πολιτικών θεσμών της και κατέληξε μία τυπική χριστιανική κωμόπολη, παρά το ότι φιλοξένησε ακόμη και Σύνοδο το έτος 347 μ.χ.χ. ( κατά της αίρεσης των Ευσεβιανών ). Εκατό ακριβώς χρόνια αργότερα ( 447 μ.χ.χ. ), αλώθηκε και καταστρέφηκε από τους Ούνους του Αττίλα.
  3. Σάρτη: αρχαία πόλη της Σιθωνίας, αναφερόμενη από τον Ηρόδοτό (VII,123). Κατά τον Δήμιτσα βρισκόταν Β.Α. της Αμπέλου σε μικρό κολπίσκο απέναντι από το ακρωτήριο Ψευδοκαράβου, κατά άλλους όπου το χωριό Σμοία, κατά τον Kiepert όπου η σημερινή Συκιά, κατά τον Leake (τόμ.Γ,σελ.1530) όπου το χωριό Καρταλή, κατά τον Στ. Βυζάντιο στη χερσόνησο του Άθως και κατά τον Εκαταίο  στο Άθως  (περί τη μονή  Ξηροποτάμου).

154. Σάρτη: αρχαία πόλη της Σιθωνίας, αναφερόμενη από τον Ηρόδοτό (VII,123). Κατά τον Δήμιτσα βρισκόταν Β.Α. της Αμπέλου σε μικρό κολπίσκο απέναντι από το ακρωτήριο Ψευδοκαράβου, κατά άλλους όπου το χωριό Σμοία, κατά τον Kiepert όπου η σημερινή Συκιά, κατά τον Leake (τόμ.Γ,σελ.1530) όπου το χωριό Καρταλή, κατά τον Στ. Βυζάντιο στη χερσόνησο του Άθως και κατά τον Εκαταίο στο Άθως (περί τη μονή Ξηροποτάμου).
155. Σερμύλη, Αρχαιότατη Θρακική πόλη, αποικία των Ευβοέων (Ηρόδ. VII, 122) με πλούσια ιστορία. Ερείπια της νότια του Χωριού Ορμύλια (προφανώς παραφθορά του ονόματος Σερμύλης).
156 Σέλιμνος, Σήλυμνος, Στίλβνος, Σλίβεν: Αρχαία Θρακική πόλη της Αν. Ρωμυλίας, Στους πρόποδες του Αίμου και πάνω από την καμπή του ποταμού Τούντζα.
157. Σηλυβρία ή Σηλυμβρία : ήταν αρχαία πόλη της Ανατολικής Θράκης επί της Προποντίδας, αποικία Μεγαρέων, η οποία ιδρύθηκε περί το 675 π.Χ. (Σκύμνος ο Χίος), και ονομάσθηκε Σηλυμβρία από του Σήλυος ( Στράβων). Πατρίδα του Ηρόδικου δάσκαλου του Ιπποκράτη. Το 410 π.Χ. κατελήφθη από τον Αλκιβιάδη και έκτοτε παρέμεινε σύμμαχος των Αθηναίων μέχρι το 342 π.Χ. που καταλήφθηκε από το Φίλιππο Β, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Σώζονται αργυρά νομίσματα της, του 509-450 π.Χ. περίπου που φέρουν την επιγραφή ΣΑ και δείχνουν έναν κόκορα.
Κατά τη Βυζαντινή περίοδο, ήταν γνωστή με την ονομασία Ευδοξιούπολις, προς τιμήν της Ευδοκίας, συζύγου του Αυτοκράτορα Αρκάδιου (395-408).
Το 479 κατελήφθη από τον Θεοδώριχο των Οστρογότθων και το 805 από το Βούλγαρο ηγεμόνα Κρούμο. Στα τέλη του 9ου αιώνα, ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Γ” ο Μέθυσος έχτισε ένα κάστρο, ερείπια του οποίου σώζονται μέχρι σήμερα, προκειμένου να προστατέψει την πόλη από Σαρακηνούς πειρατές και άλλους εχθρούς.
Το 1082, ο Αλέξιος Α” Κομνηνός επέτρεψε στους Ενετούς να μετατρέψουν την πόλη σε εμπορική αποικία. Μετά την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης το 1261, ο Μιχαήλ Η” Παλαιολόγος μετέφερε στη Σηλυβρία τα οστά του Βασίλειου Β” του Βουλγαροκτόνου. Κατά το τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η Σηλυβρία ήταν μια από τις λίγες περιοχές που άντεξαν περισσότερο στην οθωμανική πολιορκία, μέχρι και την τελική πτώση της πόλης το Μάρτιο του 1453.
Στον καιρό της οθωμανικής κατοχής, η Σηλυβρία διατήρησε το ελληνικό στοιχείο και το εμπόριο της ανθούσε. Κατά την ελληνική κυριαρχία στην Ανατολική Θράκη μετά τη Συνθήκη των Σεβρών (1920), η Σηλυβρία ήταν η έδρα του νομού Ραιδεστού και είχε 4.500 κατοίκους, που ασχολούνταν με την αλιεία, τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Κατά την ανταλλαγή πληθυσμών στην Ανατολική Θράκη, οι κάτοικοι της Σηλυβρίας κατέφυγαν στην Ελλάδα κυρίως στις πόλεις της Μακεδονίας, όπως η Θεσσαλονίκη και η Καβάλα.

Το κάστρο της Σηλυβρίας
158. Σηστός: Αρχαιότατη πόλη της Θρακικής χερσονήσου, έναντι της Μικρασιατικής Αβύδου, αναφερομένη από τον Όμηρο(Ιλιαδα Β, 835-839), σύμμαχος των Τρώων υπό τον Άσιο Υρτακίδη, Αιολική αποικία κατά τον Σκύμνο το Χίο. Στις αρχές του 5ου πχ. αιώνα καταλήφθηκε από τους Πέρσες (Ξέρξη) με ύπαρχο τον Αρταύκτη μέχρι το 478 που απελευθερώθηκε από τον Ξάνθιππο των Αθηναίων. Το 405 πχ. περιήλθε στους Πελοποννήσιους μετά τη νίκη του Λύσανδρου επί των Αθηναίων. Το 360 απελευθερώθηκε από το Βασιλιά της Θράκης Κότυ του Α. Το 353 πχ. ανακαταλήφθηκε από τον Χάρη των Αθηναίων ο οποίος κατάσφαξε όλους τους κατοίκους της και εγκατέστησε Αθηναίους. Το 334 πχ. καταλήφθηκε από τους Μακεδόνες και υπήρξε το σημείο συγκέντρωσης του στρατού του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Μετά το Θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου περιήλθε στους διαδόχους του ,το 219 στους Ροδίους, και το 190 πχ. στους Περγαμηνούς. Μετά το 1204 μχ. περιήλθε στους Φράγκους , απελευθερώθηκε από το αυτοκράτορα της Νίκαιας Ιωαν. Δούκα του Βατάτση (1222-1254) και το 1355 καταλήφθηκε από τους Τούρκους. Σήμερα το λιμάνι της Σηστού ονομάζεται Άκ μπας λιμανί και η πόλη Γιάλοβα.
Τα παλιότερα νομίσματά της χρονολογούνται γύρω στα 350 π.Χ. Έχουν στη μια όψη γυναικείο κεφάλι ή κεφάλι της Δήμητρας στεφανωμένο με στάχυα ή τέλος κεφάλι του Ερμή και την επιγραφή ΣΗ ή ΣΑ. Στην πίσω πλευρά εικονίζεται η θεά Δήμητρα καθισμένη να κρατά στάχυα ή ο Ερμής όρθιος. Αργότερα, στη διάρκεια του 2ου αι. π.Χ. στα νομίσματα της Σηστού παρουσιάζεται το κεφάλι του Απόλλωνα ή γυναίκας και στην πίσω πλευρά η Δήμητρα μαζί με την επιγραφή ΣΗΣΤΙ. Νομίσματα των αυτοκρατορικών ρωμαϊκών χρόνων εικονίζουν το κατόρθωμα του Λεάνδρου. (Κάτω εικόνα).

Νομίσματα των αυτοκρατορικών ρωμαϊκών χρόνων εικονίζουν το κατόρθωμα του Λεάνδρου. (Κάτω εικόνα).

159. Σίνδος: Πόλη της Μυγδονίας (ΗΡΟΔ.VII, 123), επί της παραλίας του Θερμαϊκού, στις εκβολές του Εχέδωρου ποταμού (Γαλλικού), μεταξύ Θέρμης και Χαλάστρας. Με το όνομα της επονομάστηκε η πρώην κωμόπολη Τεκελή Β.Α της Θεσσαλονίκης, στο 11ο χιλιόμετρο της σιδηροδρομικής γραμμής.
Πήλινο αρωματοδοχείο σε σχήμα πετεινού και σε μορφή κόρης. Νεκροταφείο Σίνδου, ανδρικός τάφος (25). Γύρω στο 540 π.Χ.

160. Σίρις,Σίρρα, Σίρραι, Σέρραι: Πόλις και πρωτεύουσα των Οδομάντων Θρακών. Αλλού αναφέρεται ως πόλη των Παιόνων Θρακών προφανώς σε άλλη εποχή. Βρίσκεται στην κοιλάδα του κάτω Στρυμόνα, οι σημερινή πόλη των Σερρών με πλουσιότατη ιστορία.
161. Σκαπτή Ύλη: ( εδώ έγραψε την Ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου ο Θουκυδίδης, όπου είχε μεγάλη κληρονομιά από τον Θρακιώτη πατέρα του Όλορο),
162. Σκιώνη: Μία των σημαντικότερων πόλεων της Χερσονήσου Παλλήνης (Κασσάνδρας) αποικία Ευβοέων κτισμένη μεταξύ των πόλεων Θεράμβου και Μένδης (Ηρόδοτος VII, 123 – Στράβ.VII, 330,27).

Κατά τον Θουκυδίδη (IV, 120) στη Σκιώνη κατοίκησαν μετά το τέλος του τρωικού πολέμου οι Παλληναίοι Πελοποννήσιοι. Αυτοί επιστρέφοντας από την Τροία με τις αιχμάλωτες Γυναίκες, αναγκάστηκαν λόγω του χειμώνα να προσαράξουν και να ιδρύσουν τη Σκιώνη.Εξέδωσε Νομίσματα. Συμμάχησε κατά διαστήματα με τους Πέρσες, Αθηναίους, Πελοποννήσιους και καταστράφηκε οριστικά από τον Φίλιππο. Σήμερα υπάρχει κτισμένη η Σκιώνη επί της Ακτής (σε απόσταση 3 περίπου χλμ. από την Αρχαία) με αξιόλογο Λιμένα και Τουριστικά θέρετρα.
163. Σκούποι: Τα σημερινά Σκόπια, πατρίδα του Ιουστινιανού, διετέλεσε πρωτεύουσα των Δαρδανών, κατελήφθη από τον Φίλιππο Ε’ το 210 π.χ., αποικία των Ρωμαίων επί Ρωμαιοκρατίας, Πρωτεύουσα της προς νότια του Σκάρδου Δαρδανίας επί Μ. Κωνσταντίνου.

Το 520 μΧ. καταστράφηκε από σεισμούς και ανοικοδομήθηκε από τον Ιουστινιανό (με υδραγωγείο και πολλά δημόσια κτήρια) ο οποίος την μετονόμασε σε Ιουστινιανήν Πρώτη και την κατέστησε πολυάνθρωπη. Επί Μουράτ Β’ (1421-1451) καταλήφθηκε από τους Τούρκους-πρωτεύουσα του νομού Κοσσυφοπεδίου- μέχρι τους Βαλκανικούς Πολέμους (1913) που κατελήφθη από τους Σέρβους. Τελικά επικράτησε το Αρχαίο όνομα της Σκόπια στα Ελληνικά, Στούπ στα Αλβανικά, Ουσκιούπ στα Τούρκικα και Skoptje στα Σλαβικά.
164. Σπάρτωλος, Αρχαιότατη θρακική πόλη των Βοττιαίων παρά την Όλυνθο, όπου το Μετόχι του Αγίου Διονυσίου ή Ανατολικά της Πορταριάς (Δήμιτσας). Το 429 π.χ. οι Αθηναίοι με στρατηγούς τον Ξενοφώντα και τον Φανομάχο επιχείρησαν την κατάληψη της. Με τη βοήθεια της συμμάχου της Ολύνθου τους απέκρουσε, φονεύοντας όλους τους Στρατηγούς και 430 στρατιώτες τους.Εις ανάμνηση αυτής της νίκης έστησαν τρόπαιο (Θουκυδίδης). Το 421 π.χ. μετά τη Νικίειο ειρήνη αποδόθηκε στους Αθηναίους, (όπως και η Όλυνθος με άλλες πόλεις της Χαλκιδικής), στους οποίους κατέβαλε ετήσιο φόρο 2 τάλαντα και αργότερα 3 και 500 δρχ.. Σώζονται νομίσματα της με την επιγραφή ΣΠΑΡΤΑΛΙΩΝ (Babelon, tom. IV, σελ.390)

165. Στάγειρα: (Σημερινή Ολυμπιάδα) πατρίδα του Αριστοτέλη. Οι πρώτοι άποικοι τους ήταν Ανδρίοι (665-655 πχ) και κατόπιν Χαλκιδείς από την Εύβοια.

ΤΑΦΟΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΣΤΑΓΕΙΡΑ ΘΡΑΚΗΣ
Παρέμειναν ελεύθερα μέχρι τους Περσικούς πολέμους οπότε αναγκάστηκαν να υποστούν τον Περσικό ζυγό (Ηροδ. νιι, 115). Μετά την ήττα των Περσών έγιναν φόρου υποτελείς στους Αθηναίους μέχρι το 423 πχ που προστέθηκαν στη συμμαχία των Λακεδαιμονίων. Σε δύο χρόνια αφέθηκαν ελεύθερα -,μέχρι το 392 πχ που εισήλθαν στην ομοσπονδία της Ολύνθου και τελικά καταστράφηκαν το 348 πχ από τον Φίλιππο Β΄ από τον οποίο και ξανακτίστηκαν χάριν του Αριστοτέλη δασκάλου του μεγάλου Αλεξάνδρου. Τον 4ο μχ αιώνα καταστράφηκε από τους Γότθους και έκτοτε δεν μπόρεσε να αναλάβει..
166.Στενήμαχος , Αρχαία Θρακική πόλη της Αν. Ρωμυλίας, 20 χιλιόμετρα νότια της Φιλιππούπολης . Δεν υπάρχουν θετικά και επιβεβαιωμένα στοιχεία για το χρόνο που κτίστηκε,την προέλευση του ονόματος και τον ιδρυτή της. Από διάφορα συγγράμματα πιθανολογείται ότι κτίστηκε περί τον 5ο πχ αιώνα, καταλήφθηκε από τον Φίλιππο Β το 342 πχ, από τους Ρωμαίους το 72 πχ και καταστράφηκε από τους Γότθους το 251 μχ. Ξανακτίστηκε και έκτοτε υπέστη σχεδόν όλα τα δεινά των επιδρομών και των διενέξεων που υπέστη και η Φιλιππούπολη

Στη Στενήμαχο γεννήθηκαν πολλοί επιφανείς λόγιοι και επιστήμονες:
Ο φιλόλογος και παιδαγωγός Βλ. Σκορδέλης
Ο Ιατρός και Υπουργός Χρ. Τσούντας
Ο γλύπτης και ακαδημαϊκός Κ. Δημητριάδης
Ο πολεοδόμος αρχιτέκτονας Κ. Δοξιάδης
Ο Ιατρός και Υπουργός Απ. Δοξιάδης κ.α.
167. Στρύμη: Αρχαιότατη Θρακική παραλιακή πόλη των Κικόνων, επί του Θρακικού πελάγους, στις εκβολές του Λίσσου ποταμού, αποικία των Θασίων. Ήταν στη σημερινή περιοχή της Μολυβωτής, νότια της Ισμαρίδος λίμνης και ανατολικά του χωριού Φανάρι της Ροδόπης. Η πόλη έχει εντοπιστεί από τη 10ετία του 1950, έχουν γίνει ανασκαφές και γίνονται, τα δε ευρήματα της υπάρχουν στο Μουσείο της Κομοτηνής.
168. Στύπιον ή Στούμπιον: Πόλη των Παιόνων Θρακών μεταξύ Σαρδικής (Σόφια) και Στόβων.
168. Στυβάρα:  Πόλη των Παιόνων Θρακών (πλησίον του ποταμού Ερίγωνα που χύνεται στον Αξιό).
169. Στόβοι:  Η επισημότερη πόλη των Παιόνων Θρακών επί του Εριγώνος (παραποτάμου του Αξιού), στη συμβολή των 2 ποταμών. Ταυτίζεται με το σημερινό Σίρκοβο της Βαρντάσκα. Άγνωστο πότε και υπό τίνος κτίστηκε. Άκμασε κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους, καταλήφθηκε από τους Γότθους κατά τον 5ο μχ αιώνα και καταστράφηκε και αφού ξανακτίστηκε καταλήφθηκε από τους Οστρογότθους το 479 μχ και καταστράφηκε ολοσχερώς κατά τον μεσαίωνα . Από τις ανασκαφές που έγιναν τον 20 αιώνα βρέθηκαν τα εικονιζόμενα :Ρωμαϊκό θέατρο, ο οίκος του Περιστερίου κ.α.
170. Ταυρίσιο, Τετραπυργία, Ιουστινιανή 1η: Πόλη της Δαρδανίας πατρίδα του αυτοκράτορα Ιουστινιανού (537-565 ΜΧ).

171. Νήσος Τένεδος ή Τεν(ν)ούεδος: Ανήκει στο σύμπλεγμα των Θρακικών Σποράδων, 12 μίλια από το στόμιο του Ελλήσποντου και 3 από τα παράλια της Μικρασίας. Πήρε το όνομά του από τον οικιστή και βασιλιά του, Τέννητα, γιο του ήρωα Κύκνου (γιου του Ποσειδώνα) από τους Κολωνούς της Τρωάδος και της Πρόκλειας, κόρης του Λαομέδοντα. Εδώ λατρεύτηκε ο Απόλλωνας. Στους Περσικούς πολέμους καταλήφθηκε από τους Πέρσες. Από τους οποίους την πήραν οι Αθηναίοι, αποτέλεσε μέρος της Αθηναϊκής Συμμαχίας αλλά με την Ανταλκίδεια ειρήνη παραχωρήθηκε και πάλι στους Πέρσες. Απελευθερώθηκε από το Μέγα Αλέξανδρο. κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους, παραδόθηκε στους Βυζαντινούς.
Ενετούς και τέλος στους Τούρκους. Κατά τους Βαλκανικούς πολέμους απελευθερώθηκε από τους Έλληνες. αλλά με τη Συνθήκη της Λοζάνης (1923) παραχωρήθηκε στους Τούρκους.
ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΤΕΝΕΔΟΥ
171. Τεργίσκη (Στράντζα): Αρχαία πόλη της Αν. Θράκης στους πρόποδες της οροσειράς Στράντζα.

172.Τετρισιάς, Τίριζις άκρα, Τίριζα
Μικρή οχυρωμένη πόλη στο σημερινό ακρωτήριο «Καλή Άκρη» ( Caput Caliacra ).
Ο Μακεδών Λυσίμαχος τη χρησιμοποιούσε ως θησαυροφυλάκιο.
173. Τιρίστασις ( Περίσταση): Αρχαία Θρακική πόλη 60 μίλια βορειοανατολικά της Καλλίπολης, πλησίον της Περίστασης επί του λόφου Σεραϊ Μπαϊρ. Καταλήφθηκε από το Φίλιππο Β και το 340 πχ από τους Αθηναίους(Στρατηγό Διοπείθη). Σώζονται επιγραφές και ανάγλυφα του ήρωα της Θράκης και τεμάχια γλυπτά στο παραλιακό παρεκκλήσι του Αηγιώργη.
174. Τόμοι, Τόμις, Τομεύς:
Αποικία των Μιλησίων ιδρυθείσα περί τον 7ο αιώνα, 250 – 300 στάδια νοτίως της πόλεως Ίστρου. Κατά την τοπική παράδοση εκεί είχε θάψει ο βασιλεύς της Κολχίδος Αιήτης τα κομμάτια του υιού του Αψύρτου, που τον σκότωσε η Μήδεια κατά την φυγή της με τους Αργοναύτες για να καθυστερήσουν οι διώκτες τους. Επί των διαδόχων του Αλεξάνδρου η πόλη υπετάγη στον Λυσίμαχο, εναντίον του οποίου εξεγέρθηκε το 313 μαζί με τις υπόλοιπες Ελληνικές πόλεις της περιοχής, με συμμάχους τους Θράκες και τους Σκύθες. Ο Λυσίμαχος κατέστειλε την εξέγερση, αλλά η πόλη ελευθερώθηκε αργότερα, το 292 μετά την ήττα και αιχμαλωσία του Λυσιμάχου από τους Σκύθες. Αμέσως μετά οι Τόμοι σχημάτισαν με άλλες ισχυρές πόλεις της περιοχής ( Οδησσό, Διονυσόπολη, Ίστρο και Καλλάτιδα ) την Ομοσπονδία της Πενταπόλεως (και αργότερα Εξαπόλεως με την προσθήκη της Μαρκιανουπόλεως). Η πόλη έκοψε και δικό της ασημένιο και χάλκινο νόμισμα με πιο συνηθισμένο τύπο τους την κεφαλή του Ποσειδώνος έμπροσθεν και αετό εντός δρύϊνου στεφάνου όπισθεν. Οι Πλίνιος ( IV, 18 ), Πομπόνιος Μέλας και Αμμιανός Μαρκελίνος ( XXVΙΙ, 4, 12 ) την περιγράφουν ως μία από τις ωραιότερες πόλεις του Ευξείνου. Στους υστερορωμαϊκούς χρόνους με την υποδιαίρεση της επαρχίας της Μοισίας, οι Τόμοι έγιναν πρωτεύουσα της λεγομένης Μικρής Σκυθίας, έπεσαν ωστόσο αργότερα σε μαρασμό, όταν ο Κωνσταντίνος απαγόρευσε την αυτοθέσμισή τους και τους μετονόμασε σε Κωνσταντία ( εξ ου και το μετέπειτα τούρκικο όνομά της Κιουστέντζε και το βουλγαρικό Κωστάντζα ).
175. Τύρνοβο ( Βελίκο Τίρνοβο). Πανάρχαια Θρακική πόλη πάνω από τον Ποταμό Ιάτερο ( Γιάντρα) παρά το σημερινό Βελίκο Τίρνοβο της σημερινής Βουλγαρίας.

176. Τόπειρα ή Τόπειρος, Τοπιρίς, Τοπάρα: Αρχαία θρακική πόλη στη Δεξιά όχθη του Π. Νέστου μετά τους Τοξότες Δ. Θράκης. Καταστράφηκε το 550 από τους Σλάβους και ξανακτίστηκε από τον Ιουστινιανό και περιτοιχίστηκε. Σώζονται ερείπια.
177. Τορώνη: Η επισημότερη των πόλεων της Σιθωνίας, κειμένη επί μαγευτικού λόφου μεταξύ Γαλυψού και ακρωτηρίου Δέρρις, προικισμένη με φυσικό λιμένα του Κωφού. Πήρε το όνομα της από την Τορώνη κόρη του Πρωτέα ή Ποσειδώνα. Κυριεύτηκε από Πέρσες, Αθηναίους και Σπαρτιάτες και υπέστη καταστροφές. Το 349 π.χ. την κυρίευσε ο Φίλιππος χωρίς να την καταστρέψει όπως συνήθιζε.

  1. Τραγίλος, Τρώγιλος, Τρώϊλον, Στη χώρα των Ηδονών Θρακών, υπό το Παγγαίο, βορειοανατολικά της Περγάμου και δυτικά των Κρηνίδων, 10 μίλια δυτικά των Φιλίππων. Ήταν πατρίδα του Ασκληπιάδη, μαθητή του Ισοκράτη, ο οποίος έγραψε 6 βιβλία «τα τραγοδούμενα»
  2. Τυροδίζα, Πανάρχαια Θρακική πόλη της Αν. Θράκης βορειότερα της Περίνθου (Ηράκλεια) (Ηροδ VII,25).
  3. Τυρολόη, Τζουρουλός, Τερλώη, Τζουρουλούπολις, 30 χλμ. βορειοανατολικά της Ραιδεστού υπήρχε η Αρχαία Σύραλλος, στη χώρα των Καινών Θρακών, επί του άρζου ποταμού, όπου η σημερινή Τυρολόη .
  4. ΦιλιππούποληΕυμολπιάς – Πονηρούπολις- Τριμόντιον- Φλαβία-Ουλπία-Πλόβτιβ. (Βλέπε Ευμολπιάς)
  5. Φινιάς, Φινόπολις, Φιλόπολις Τινόπολις,
    Αρχαία Θρακική πόλη στο από την πλευρά του Ευξείνου στόμιο του Βοσπόρου. Έλαβε το όνομά της από τον μάντι Φινέα και στους ιστορικούς χρόνους εποικίσθηκε από τους Μεγαρείς ιδρυτές του Βυζαντίου.
  6. Φρυγία ή Φιλία, Αρχαία πόλη της Αν. Θράκης επί του Ευξείνου πόντου μεταξύ Βοσπόρου και Μήδειας.
  7. Φαγρής, φρούριο νοτιοανατολικά της Αμφίπολης
  8. 185. Χαριούπολη, Αρχαιοτάτη πόλη της Αν. Θράκης 45 περίπου χλμ. Βορειοδυτικά της Ραιδεστού, πατρίδα του Βουλγαροκτόνου. Κτίστηκε από τον Αθηναίο Χαρίο.
  9. Χαραδρούς, .Οι κάτοικοι τους Τυρνησοί, Βισάλται Κρηστωναίοι, Έλληνες άποικοι  και Ήδωνες
  10. Χαλάστρα, Κτίστηκε προ του 6ου π.χ. αιώνα. Βρισκόταν στην αριστερή όχθη του Αξιού κατά τον Ηρόδοτο (VΙΙ, 123). Πήρε το όνομα της από κάποια νύμφη Χαλάστρα. Καταστράφηκε το 315 π.χ. από τον Κάσσανδρο. Στη Θέση της σήμερα η Κωμόπολη Χαλάστρα (Κουλακιά). Από τη Χαλάστρα καταγόταν  κατά τον Πλούταρχο κάποιος Μακεδόνας  ονόματι Λίμνος ο οποίος αναμείχτηκε σε συνομωσία κατά του Μ. Αλεξάνδρου